Қысқаша жұрнақтар мен жалғаулар анықтамалығы

Қысқаша жұрнақтар мен жалғаулар анықтамалығы

 -А-
1Көсемше (етістікке жалғанса)жұрнағыайт-а-мын
2,Зат есімнің рең мәнін тудыратын жұрнақМұқ-а
3Барыс септік жалғауы (зат есімге жалғанса)тойым-а
4Есімдерден  етістік  жасайтын жұрнақсан-а
-ар1-//-жас-ар
-ай1-//-мол-ай
-ай2Еліктеу сөзден етістік тудыратын жұрнақжалп-ай
-айынБұйрық  рай жұрнағы,жекеше түрібар-айын
-айық-//-,көпше түрібар-айық
-ақ1Етістіктен зат есім тудыратын жұрнаққон-ақ
-ақ2Етістіктен сын есім тудыратын жұрнақҚор(ы)қ-ақ(ы түсіп қалады)
-аған-//-Қа(п)б-аған (кейінді ықпал)
-аңСын есімнің шырайын жасайтын жұрнақбоз-аң
-ар2Есімшенің жұрнағыбар-ар
-атын-//-бар-атын
-ауЖинақтық сан есім жұрнағы алт(ы) –ау ы түсіп қалады
-аң,Туынды еліктеуіш жұрнағытомп-аң
                  -Б-
-быз,-бізЖіктік жалғауы, көпше түрікелген-біз
-бын,-бін-//-, жекеше түрі
-бақ,-бекЕсімшенің жұрнағықон-бақ
-бен,бененКөмектес септігінің жалғауысіз-бен
-ба,-бе1Етістіктің болымсыз түрі жұрнағыжаз-ба

көрін-бе

-бе2Етістіктен зат есім жасайтын жұрнақсүз-бе
-бақ,-бек-//-жұм-бақ
-ба,-бе3Етістіктен сын есім жасайтын жұрнаққыз-ба, бөс-пе
                   -Г-
-генЕсімше(бұр. өткен шақ)жұрнағыкел-ген
-геБарыс септік жалғауыүй-ге
-гер1Есімдерден зат есім тудыратын жұрнақсауда-гер
-гі1, -гіш,Етістіктен зат есім тудыратын жұрнақсүз-гі, іл-гіш
-гек,-//-іл-гек
-гі2Есімдерден сын есім жасайтын жұрнақкүз-гі
-гі3, -гейҚалау райдың жұрнағыкел-гі-сі
-гі4Етістіктен сын есім  жасайтын жұрнақкүлдір-гі
-гішбіл-гіш
-гірбіл-гір
-гіліктіЕсімдерден сын есім жасайтын жұрнақжер-гілікті
-гер2Есімдерден етістік тудыратын жұрнақтең-гер
-гілеЕтістіктен етістік тудыратын жұрнақкер-гіле
-гізӨзгелік етіс жұрнағыәкел-гіз
-геліКөсемше жұрнағыкел-гелі
-гөйЗат есімнен сын есім тудыратын жұрнақақыл-гөй
                    -Ғ-
-ғаБарыс септігінің жалғауытау-ға
-ғанЕсімшенің жұрнағыоқы-ған
-ғарЕсімдерден етістік тудыратын жұрнақоң-ғар
-ғалыКөсемше жұрнағыбар-ғалы
-ғызӨзгелік етіс жұрнағыал-ғыз
-ғы1Етістіктен зат есім жасайтын жұрнақбұр-ғы
-ғы2,-ғайҚалау рай жұрнағыбар-ғы-м, бар-ғай-сың
-ғы3Есімдерден сын есім жасайтын жұрнақжаз-ғы
-ғышСалыстырмалы шырай жұрнағысар-ғыш
-ғыш1

 

Етістіктен зат есім жасайтын жұрнақсыз-ғыш
-ғыш2Етістіктен сын есім жасайтын жұрнақжаз-ғыш
-ғақ-//-тай-ғақ
-ғыр1Етістіктен сын есім жасайтын жұрнақтұр-ғылықты
-ғылтымСалыстырмалы шырай жұрнағыбоз-ғылтым
-ғылт-//-сұр-ғылт
-ғыл-//-боз-ғыл
-ғылаЕтістіктен етістік жасайтын жұрнақбұр-ғыла
 -Д-
-дар1,- дерКөптік жалғау адам-дар
-дар2Есімдерден сын есім жасайтын жұрнақбілім-дар
-да1,-де1Жатыс септік жалғауыжер-де
-да2,-деЕліктеу сөзден етістік тудыратын жұрнақербең-де
-да3,-деЕсімдерден етістік тудыратын жұрнақтұз-да
-дат,-дет-//-ән-дет
-дан1,-денЕсімдерден етістік жасайтын жұрнақкөңіл-ден
-дан1,-денШығыс септік жалғауыауыл-дан
-дан1,-денТоптау сан есімінің жұрнағыжүз-ден
-дай,-дейҮстеу жасайтын жұрнақжаз-дай
-дай1,-дей1Есімдерден сын есім жасайтын жұрнақтаудай
-дай2,-дей2Болжалдық сан есім жұрнағы40-30-дай
-дап,-деп-//-он-дап
-дың,-діңІлік септігінің жалғауыел-дің
-дыр,-дірӨзгелік етіс жұрнағыоз-дыр
-ды1,-ді1Табыс септігінің жалғауы (зат есімге жалғанса)ел-ді
-ды1,-ді2Жедел өткен шақ/ етістікке тікелей жалғанса/ жұрнағыкел-ді
-ды1,-ді3Жіктік жалғауы /көсемше арқылы жасалса/кел-е-ді
-ды1,-ді4 Есімдерден сын есім тудыратын жұрнаққұм-ды жер
-дық1,-дік1-//-күз-дік
-дық2,-дік2Есімдерден зат есім жасайтын жұрнақ.бел-дік
-дас,-дес1-//-жол-дас
-дас,-дес2Есімдерден етістік жасайтын жұрнақұйым-дас
-дау,-деуСын есім  шырайын жасайтын жұрнақүлкен-деу
-дау1 ,-деу1Үстеу жасайтын жұрнақтез-деу
-дағанБолжалдық сан есім жұрнағымың-даған
-дегенБолжалдық сан есім жұрнағыжүз-деген
-дайынҮстеу жасайтын жұрнақтоты-дайын
-дікіМеншіктік мәнді білдіредібіз-дікі
-дақЕтістіктен зат есім жасайтын жұрнаққуыр-дақ
 -Е-
1Көсемше (етістікке жалғанса) жұрнағыкел-е-ді
2Барыс септік (зат есімге жалғанса)жалғауытөрім-е
3Зат есімнен етістік тудыратын  жұрнақсын-а, өрт-е
-еке1,-ек1Зат есімнің рең мәнін тудыратын жұрнақӘб-еке
-ейінБұйрық рай жұрнағы,жекешекел-ейін
-ейікБұйрық  рай, 1ж. көпшекел-ейік
-егенЕтістіктен есім тудыратын жұрнақсүз-еген
-ер1Есімшенің жұрнағыкел-ер
-ер2Есімдерден етістік тудыратын жұрнақкө(к)г-ер
-етінЕсімше жұрнағыкөр-етін
-еуЖинақтық сан есім жұрнағы


 

бес-еу
-еңЕліктеу сөз жасайтын жұрнақелп-ең
 -Ж-
-жанЗат есімнің рең мәнін тудыратын жұрнақАбай-жан
 -И-
1Зат есімнің рең мәнін тудыратын жұрнақапа-й
2Көсемше(етістікке жалғанса) жұрнағысөйле-й
3Есімдерден сын есім жасайтын жұрнақтарих-и
5Еліктеуден етістік жасайтын жұрнаққылт-и
-йтынЕсімшенің жұрнағысұрайтын
-йтін-//-сөйле-йтін
-йын,-йінБұйрық рай жұрнағы,1- жақ, жекешеойна-йын
-йық,-йік-//- ,1- жақ, көпшеойна-йық
                           -К-
-кеБарыс септігінің жалғауыет-ке
-кенЕсімше жұрнағыкүт-кен
-кі,-кейҚалау райдың жұрнағыкет-кі-сі
-кі1,-кішЕтістіктен зат есім жасайтын жұрнақкес-кі, кес-кіш
-кі2Есімдерден сын есім жасайтын жұрнақіш-кі(бөлме)
-кір Етістіктен сын есім жасайтын жұрнақ 

өт-кір

-кілікті-//-жет-кілікті
1Жіктік жалғаужеткіз-се-к
2Етістіктен зат есім жасайтын жұрнақкүре-к
-кер1Есімдерден етістік жасайтын жұрнақес-кер
-кер2Есімдерден сын есім жасайтын жұрнақтабыс-кер
-кер3Есімдерден зат есім жасайтын жұрнақталап-кер
-келі Көсемше жұрнағыкет-келі
-кіле Етістіктен етістік жасайтын жұрнақкес-кіле
-кекЕтістіктен сын есім жасайтын жұрнақкеріс-кек
-кізӨзгелік етіс жұрнағысеп- кіз
                     -Қ-
-қызӨзгелік етіс жұрнағыайт-қыз
-қаБарыс септік жалғауышаш-қа
-қанЕсімше жұрнағыайт-қан
-қалыКөсемше жұрнағыайт-қалы
-қар

 

Есімдерден етістік тудыратын жұрнақ

 

бас-қар

 

-қайСын есім шырайын жасайтын жұрнаққоңыр-қай
-қырЕтістіктен сын есім жасайтын жұрнақұш-қыр
-қақ-//-ұрыс-қақ
1Жіктік жалғауыбар-са- қ
2Етістіктен сын есім жасайтын жұрнақақса-қ
3Етістіктен зат есім жасайтын жұрнақтара-қ
-қы1Етістіктен зат есім жасайтын жұрнақжина- қы,шап-қы
-қы2Есімдерден сын есім жасайтын жұрнаққыс-қы
-қы3Қалау рай жұрнағыайт-қы-сы
-қын,-қышЕтістіктен зат есім жасайтын жұрнаққаш-қын, ұш-қыш
-қыш1Етістіктен сын есім  жасайтын жұрнақайт-қыш
-қойЕсімдерден сын есім жасайтын жұрнақсән-қой
-қылаЕтістіктен етістік жасайтын жұрнақат-қыла
                        -Л-
-лар,-лерКөптік жалғаубала-лар
-лап,-лепБолжалдық сан есім жұрнағыжиырма-лап
-лық1,-лік1Есімдерден зат есім жасайтын жұрнақбала-лық, екі-лік
-лық1,-лік2Есімдерден сын есім жасайтын жұрнақөлке-лік
-лы1,-лі1-//-дене-лі
-лы1,-лі2Етістіктен сын есім жасайтын жұрнақжинау-лы
-лау1,-леу1Сын есім шырайы жұрнағышикі-леу
-лау2,-леу2 Туынды үстеу жұрнағыілгері-леу
-лай,-лей-//-осы-лай
Ырықсыз етіс жұрнағытара-л
-ла,-леЕсімдерден етістік тудыратын жұрнақ сыр-ла
-лан,-лен-//-ашу-лан
-лас,-лесЕсімдерден сын есім жасайтынсыр-лас (дос)
-лас,-лесЕсімдерден етістік жасайтын жұрнақсауда-лас
                   -М-
-мыз1,-міз1Жіктік жалғаукеле-міз
1-//-кел-се-м
-мын1,-мін1-//-кел-е-мін
-мыз2,-мізТәуелдік жалғаубала-мыз, үй-іміз
2-//-бала-м
3Етістіктен зат есім жасайтын жұрнақсөйле-м
-ман,-мен-//-орал-ман
-ма,-ме1-//-шығар-ма
-ма,-ме2Болымсыз етістік жұрнағыкел-ме
-ма,-ме3Етістіктен сын есім жасайтын жұрнақбұра-ма,қына-ма
-мды, -мді-//-жара-мды
-малы,-мелі-//-таңда-малы, бүр-мелі
-мен,-мененКөмектес септік жалғауыбаламмен , баламен
-мақ,-мекЕсімше жұрнағыбар-мақ-пыз
-майыншаТуынды үстеу жұрнағыбар-майыншы
-мейінше-//-кел-мейінші
 -Н-
-ның,-ніңІлік септігінің жалғауыкүн-нің
-ны,-ніТабыс септігінің жалғауыана-ны
1-//-ана-сы-н
2Өздік етіс жұрнағы/етістікке жалғансатара-н
3Етістіктен зат есім жасайтын жұрнақбора-н
4Ырықсыз(құрамында л дыбысы болса)етіс жұрнағытазала-н
-на,-неБарыс септік жалғауыел-і-не
-на,-неЕтістіктен етістік жасайтын жұрнақжи-на
-нан,-ненШығыс септік жалғауыүйім-нен
-нан,-ненТоптау сан есімі жұрнағыон-нан
-нда,-ндеЖатыс септік жалғауытөрі-нде
-нды,-ндіЕтістіктен сын есім жасайтын жұрнаққұра-нды
-ншы,-ншіРеттік сан есім жұрнағыжеті-нші
-нікіМеншіктік мәнді білдіретін жұрнақсе(н)-нікі
 -Ң-
-ңқыраЕтістіктен етістік жасайтын жұрнақшыда-ңқыра
-ңкіре-//-сөйле-ңкіре
-ңыз1,-ңіз1Тәуелдік жалғау (зат есімге жалғанса)ана-ңыз
-ңыз2,-ңіз2Жіктік жалғау (етістікке жалғанса)сөйле-ңіз
-ңдар, -ңдер-//-,3-жақ, анайысөйле-ңдер
1-//-,2-жақжеткізсе-ң
2Етістіктен еліктеу сөз жасайтын жұрнақсыла-ң
3Тәуелдік жалғауы,2-жақана-ң
 -П-
-пКөсемше жұрнағыбиле-п
-пын,-пінЖіктік жалғау,жекешеайтып-пын
-пыз,-піз                -//-,(көпше түрі)келіп-піз
-пен,-пененКөмектес септік жалғауыүміт-пен
-пазЕсімдерден сын есім жасайтын жұрнақөнер-паз
-пақ,-пекЕсімше жұрнағыкет-пек
-палы,-пеліЕтістіктен сын есім жасайтын жұрнақас-палы
-па,-пе1Етістіктен сын есім жасайтын жұрнақбөс-пе
-па,-пе2Болымсыз етістік жұрнағыайт-па
-па1,-пе2Етістіктен зат есім жасайтын жұрнақкес-пе
-пайыншаҮстеу тудыратын жұрнақайт-пайынша
-пейінше-//-кет-пейінше
-панаЕсімдерден зат есім жасайтын жұрнақбас-пана
                    -Р-
1Есімшенің жұрнағыоқы-р
2Есімдерден етістік тудыратын жұрнаққысқа-р
3Өзгелік етіс жұрнағысөйле-р
-рақСалыстырмалы шырай жұрнағыжақсы-рақ
-рек-//-келте-рек
                     -С-
-сың,-сың,-Жіктік жалғауы,2-жақ,жекеше түрібара-сың
-сың-дар,-//-,көпшебара-сың-дар
 -сің-дер-//-,көпшекеле-сің-дер
-сын,-сін1Бұйрық рай жұрнағыбар-сын
-сыз,-сіз1-//,2-жақ, сыпайы түрібара-сыз
-сыз,-сіз2Есімдерден сын есім жасайтын жұрнақұят-сыз
1Есімшенің болымсыз түрі жұрнағыбарма-с
2Етістіктен зат есім жасайтын жұрнақтөбеле-с( басталды)
3Ортақ етіс жұрнағысөйле-с
-сын,-сын2Үстеу тудыратын жұрнақкешкі-сін
-сын,-сін3Есімдерден етістік тудыратын жұрнақкөп-сін
-сыра,-//-жалғыз-сыра
-сіре-//-жетім-сіре
-са,-сеШартты рай жұрнағыбар-са
-сы,-сіТәуелдік жалғауы III ж (жекеше)бала-сы
-сы,-сіЖіктік жалғауыбар-ғы-сы
-сымақЗат есімнің рең мәнін тудыратын жұрнақақын-сымақ
                   -Т-
-тың,-тіңІлік септік жалғауыіс-тің
-тыр,тірӨзгелік етіс жұрнағыайт-тыр
1-//-шақыр-т
2Етістіктен зат есім тудыратын жұрнақбөге-т
-тар,-терКөптік жалғаудос-тар
-тан,-тен1Шығыс септік жалғауымектеп-тен
-тан,-тен2Топтау сан есімінің жұрнағыалпыс-тан
-тай,-тейЕсімдерден сын есім тудыратын жұрнақсүт-тей
-тай,-тей1Зат есімнің рең мәнін тудыратын жұрнақапа-тай
-тай,-тей2Үстеу тудыратын жұрнаққыс-тай
-тай,-тей3Болжалдық сан есім жұрнағыон-онбес-тей
-таған-//-қырық-таған
-тап,-теп-//-бес-бестеп
-тау,-теу1Салыстырмалы шырай жұрнағыалыс-тау
-тау,-теу2Туынды үстеу жұрнағыкеш-теу
-ты,-ті1Табыс септігінің жалғауы (зат есімге жалғанса)шарт-ты (орындады)
-ты,-ті2Жедел өткен (етістікке тікелей жалғанса)жұрнағыкет-ті,кетпе-ді
-ты,-ті3Жіктік жалғауы(көсемше жұрнағы арқылы жасалса)кет-е-ді
-ты,-ті4Есімдерден сын есім жасайтын жұрнақатақ-ты әнші
-тық,-тік-//-қыс-тық (киім)
-тікіМеншікті мәнді білдіретін жұрнақШымкент-тікі
-тайынҮстеу жасайтын жұрнаққыс-тайын
-талЕсімдерден сын есім жасайтын жұрнақсезім-тал
-тас1,-тес1-//-сынып-тас( қыз)
-тас2,-тес2Есімдерден етістік тудыратын жұрнақдос-тас
-та,-те1-//-тіс-те
-та,-те2Жатыс септік жалғауыағаш-та
-тан,-тенЕсімдерден етістік тудыратын жұрнақтамақ-тан
                   -У-
1Тұйық етістік жұрнағыТас-у
2Еліктеу сөзден зат есім тудыратын жұрнақдүмп-у
3Етістіктен зат есім жасайтын жұрнақкөсе-у,еге-у
-улы,-уліЕтістіктен сын есім жасайтынас-улы,іл-улі
-уық,-уік-//-жыла-уық
-уыл,-уілЕтістіктен зат есім жасайтын жұрнаққара-уыл
-уыш,-уіш-//-тіре-уіш
                    -Х-
-ханаЕсімдерден зат есім жасайтын жұрнақем-хана
                  -Ш-
-ша,-шеТуынды үстеу жұрнағыбала-ша
-шы,-шіЕсімдерден зат есім тудыратын жұрнақән-ші
-шылық-//-шаруа-шылық
-шек1Етістіктен сын есім жасайтын жұрнақерін-шек
-шақ1-//-мақтан-шақ
-шақ2Зат есімнің рең мәнін жасайтын жұрнаққұлын-шақ
-шек2-//-іні-шек
-шік,-шық-//-қап-шық
-ша,-ше1-//-жүрек-ше
-//-қалқа-ш
-шаң,шең-Есімдерден сын есім жасайтын жұрнақбой-шаң
-шыл,-шіл1-//-ұйқы-шыл
-шыл,-шіл2Сын есімнің шырайы жұрнағыақ-шыл
-шылтым-//-ақ-шылтым
-шілтім  -//-көк-шілтім
-шы-шіӨтіну, тілек мәнді білдіретін жұрнақкел-ші
                -Ы-
-ымызТәуелдік жалғау (зат есімге жалғанса)бабалар-ымыз
-ым1,-ың,-ы1,


     -ыңыз1

-//-бабалар-ым, бабалар-ы бабалар-ыңыз
2Есімдерден  етістік жасайтын  жұрнақбай-ы
-ыңыз2Жіктік жалғаубар-ыңыз
3Есімдерден сын есім жасайтын жұрнаққазақ-ы (ит)
-ыпКөсемше жұрнағыайт-ып
-ыңдарЖіктік жалғау,2-жақ,көпше түріайт-ыңдар
-ым2,-ық 

-ынды1

Етістіктен зат есім жасайтын жұрнаққыс-ым, қаз-ық

жу-ынды

-ық2Етістіктен сын есім  жасайтын жұрнақтол-ық
-ынды-//-жу-ынды
-ыңқы-//-бас-ыңқы
-ымдыЕтістіктен сын есім жасайтын жұрнаққон-ымды
-ыс1Ортақ етіс жұрнағыжаз-ыс
-ыс2Етістіктен зат есім жасайтын жұрнақайт-ыс
-ын1, -//-құй-ын
-ыш1-//-қуан-ыш
-ыш2 Зат есімнің рең мәнін тудыратын жұрнақ Нұртай- Нұрыш
-ыра

-ырай  

Еліктеу сөзден етістік жасайтын жұрнақбылб-ыра

баж-ырай

-ыл1Ырықсыз етіс жұрнағыайт-ыл-ды
-ын2Өздік етіс жұрнағыжу-ын-дым
-ын3Туынды үстеу жасайтын жұрнақжасыр-ын келу
-ыл2Еліктеу сөзден зат есім жасайтын жұрнақыр-ыл, гүр-іл
-ыл3Есімдерден зат есім жасайтын жұрнақшу-ыл
-ыл4Еліктеу сөзден зат есім жасайтын жұрнақтарс-ыл
-ырақСын есімнің шырайлары жұрнағықызыл-ырақ
-ыншыРеттік сан есім жұрнағықыр(ы)қ-ыншы(қырқыншы)
-ыңқыраЕтістіктен етістік жасайтын жұрнақайт-ыңқыра
-ырӨзгелік етіс жұрнағыас-ыр
-ың1Еліктеу сөз тудыратын жұрнақжылт-ың
-ың2Еліктеу сөзден зат есім тудыратын жұрнақыз-ың
-ытЕсімдерден етістік жасайтын жұрнақсу-ыт
                         -І-
-і  Тәуелдік жалғауы (зат есімгеүй-і
-ім1, ің жалғанса)үй-ім, үй-ің
-іміз, -іңіз1-//-үй-іміз, үй-іңіз
-іңіз2  Жіктік жалғауы (етістікке жалғанса)кел-іңіз
-іңдер -//-кел-іңдер
-іпКөсемше жұрнағыкөр-іп
-ік1Есімдерден етістік жасайтын жұрнақбір-ік
-ік 2Етістіктен зат есім жасайтынтүкір-ік
-ім2жұрнақтарбіл-ім
-іс1-//-жүр-іс
-іш1-//-сүйін-іш
-інді,-ін1 -//-үй-інді, ек-ін(егін)
-ір1Етістіктен сын есім жасайтын жұрнақбүк-ір
-ір2Өзгелік етіс жұрнағыкет-ір
-ін2Өздік етіс жұрнағыкөр-ін
-ін3Ырықсыз (құрамында –л дыбысы болса)біл-ін
-іс2Ортақ етіс  жұрнағыкөтер-іс
-іл1Ырықсыз етіс жұрнағыкер-іл
-іл2 Еліктеу сөзден зат есім тудыратын жұрнақгүр-іл
-інді     Етістіктен сын есім жасайтын жұрнақтүй-інді( жіп)
-іңкі-//-,жұрнақкөтер-іңкі
-ілдірСын есімнің шырайы жұрнағыкөг-ілдір (көк+ілдір)
-ірек-//-көг-ірек (көк+ірек)
-іре

-ірей

Еліктеу сөзден етістік тудыратын жұрнақжелб-іре(желп+іре)

шік-ірей

-іншіРеттік сан есім жұрнағыбес-інші