Ұлттықойын – халыққазынасы

44

Сабақтыңтақырыбы: Ұлттықойын – халыққазынасы

 

Сабақтыңмақсаты:Ұлттықойынтүрлеріментаныстыру, ұлттықойындарарқылыоқушыныңөз

 

ұлтыныңәдет-ғұрпына, салтдәстүрінедегенқызығушылығынояту.

 

Ұлттықойындардынасихаттайотырып, ойынтүрлеріменбалалардыңкүштілік,

 

ептілік, жылдамдылық, икемділікқасиеттеріндамыту.

 

Ұлттықойындарарқылыбалалырдыадамгершілікке, сыйластыққа,

 

ауызбіршіліккетәрбиелеу.

 

 

Сабақәдісі: аралассабақ

 

Сабақкөрнекілігі: графапроектор, ойынғакеректінәрселер, ұлттықойынғабайланыстысуреттер,

 

рефераттар.

 

Сабақтыңбарысы: I. Ұйымдастыру

 

II.Сәлемдесу.

 

-Қайырлыкүн!

 

Сабақтың тақырыбымен таныстыру: Ұлттық ойын – халық қазынасы.

 

Бүгінгібіздіңтәрбиесағатымыздыңмақсаты:

 

-Ұлттықойындегеніміз не?

 

-Ұлттықойынтүрлеріментанысу.

 

-Ұлттықойындардыңтәрбиелікмәніжәне оны насихаттау.

 

Ұлттықойынтуралыбалалартүсінігінтыңдау.

 

1-оқушы: Ұлттықойын – салауаттыөмірсалтынмұраттұтқанарманшыл, елі мен жерініңқамынойлайтын, ұлтқатәнбарлыққасиеттіқадіртұтатын, дара тұлға-жаңаадамдытәрбиелепшығарудыңқұралы.

 

2-оқушы: Ұлттықойындардықолданудыңнегізгімақсаты бала бойындағыденекүшініңсапалыққасиеттеріндамытыпжетілдіруменқатар, оныңмінез-құлқы мен адамгершілікқабілеттерінсәбикезеңнентәрбиелеугеұлттықойындардыңпайдалыықпалызор.

 

3-оқушы: Ойнамайтын бала жоқ, ойынғақызықпайтынадам, сауыққұрмайтынхалықжоқ. Үлкен де, кіші де ойнапкөңілкөтереді, бірнәрсегеберілеқызығады, әржетістіктенқанағаттабады.

 

4-оқушы: Қазақхалқыныңұлттықойындарыерлікті, өжеттілікті, батылдықты, шапшаңдықтытағыбасқақуатымолдылығын, білеккүшіндененіңсомданыпшынығуынқажететеді.

 

Мұғалім:

 

Бізболашақұрпағымызғатіліміздіғанаүйретіпқоймай, салт-санамызды, дәстүріміздімирасетіпқалдырып, ұрпақтан – ұрпаққажалғасуынажағдайжасауымызқажет.

 

 

 

-Неге бізбұлойындардыұлттықдепатаймыз?

 

-Қазақтыңсалтдәстүрінежатады, ұлттықкиімкиіледі, ұлттықтойлардаойналады.

 

 

 

Мұғалімніңсөзі:

 

Қазақхалқыұлтойындарына бай халықтардыңбірі.

 

Бірақолертедеауызекітуып, жалпақжұртқаауызекітаралыпотырған да, сондықтанкөпшілігібүгінгікүнгежетпейұмытболыпкеткен.

 

Қазақұлттықойындарыелдіңөміріментығызбайланысты. Сондықтаноныңтәрбиелікмаңызы аса жоғары, әріқұнды. Қазақтыңұлтойындарышамаменалғандаосыдан бес мыңжылдарбұрынойналған. Ойындегеніміз – адамныңақыл-ойындамытатын, қызықтыраотырыпойдан-ойғажетелейтін, тынысыкең, алысқамеңзейтін, қиял мен қанатбітіретінғажайыпнәрсе.

 

Ұлтойындарықоғамныңөзгеруі, әлеуметтік-экономикалықжағдайнегізіндетолығып, тұрмысқасіңіп, өзгеріскеұшырапотырған. Мысалы, Қазақстанжеріндегіалғашқықауымдастыққұрылыстақалыптасқан «Аңаулау», «Таяқжүгірту», «Садақ ату», «Қақпатас», «Қарагие» ойындарыкелесідәуірлердеқайталаутолығупроцесінде «Аңаулау», «Құс салу», «Жамбы ату» болыпаттарыөзгеріп, мазмұнысақталыпқалды.

 

 

 

Танымаладамдардыңқазақтыңұлттықойындарытуралыпікірлерінтыңдасақ:

 

1-оқушы: М.Жұмабаевұлттықойындардыхалықмәдениетіненбастауаларқайнаркөзі, ойлауқабілетініңөсуқажеттілігі, тілдің, денешынықтырутәрбиесініңнегізгіэлементідептұжырымдаған.

 

2-оқушы: ҚазақғалымыБ.Төнебаев «Қазақтыңұлттықойындары» (Алматы, 1994) аттыеңбегіндеқазақойындарынбірнешетопқабөліп, ойыншарттарынжазып, жастарүшінтәрбиелікмәнінзерделеп, ойынбілдірген.

 

3-оқушы: ҚазақтыңбелгіліғалымағартушыларыА.Құнанбаев, Ш.Уәлиханов, Ы.Алтынсаринхалықойындарыныңбалаларғабілімберудегітәрбиелікмәнінжоғарыбағалаған.

 

4-оқушы: Ұлы педагог В.Сухомлинский «Ойынсыз, музыкасыз, ертегісіз, шығармашылықсыз, қиялсызтолықмәніндегіақыл-ой тәрбиесіболмайды» деген.

 

III. Қандайұлттықойынтүрлерінбілеміз?(Ұлттықойындартүрлерінатау)

 

Айтылғанұлтойындарыннегізіненәрсалаға, топқа, түргебөліптоптастырған.

 

Ә.Дибаев «Игры киргизских детей» аттыеңбегіндетарихтаалғашретқазақтыңұлттықойындарынүштопқабөліпқарастырады.

 

1.Кішкентай балаларойыны

 

2.Ересек балаларойыны

 

3.Жігіттер ойыны

 

XX ғасырдыңбасындаөмірсүрген этнограф М.Гуннерқазақтыңұлттықойындарынбылайшажіктейді: 1. Жалпыойындар; 2. Қарсыласу мен күресусипатындағыойындар; 3. Ашықалаңқайдағыойындар; 4. Қысмезгіліндегіойындар; 5. Демалысойындары; 6.Ат үстіндегіойындар; 7. Аттракциондық-көрінісойындар.

 

Ұлттықойындардықалайойнаутүрлерін де түрлісатығабөлген:

 

Табиғизаттардықолданыпойнайтынойындар: асық, бестас, сиқырлытаяқ

 

Жануарларбейнесінелестетіпойнайтын: соқыртеке, көксиыр, түйе-түйе

 

Мүліктікбұйымдардықолданыпойнайтынойындар: бөрікжасырмақ, түйілгеншыт, орамалтастау.

 

Құрал-жабдықсызойнайтынойындар: жасырынбақ, айгөлек, ақсерек-көксерек

 

 

 

  1. Басқаойындарданқазақхалқыныңұлттықойындарыныңайырмашылығы – оныңшығу, пайда болу тегініңерекшелігінебайланыстыбелгілібіртәрбиелікмақсатбірлігінкөздейтінінде.

 

Бүгінгіашықтәрбиесағатымыздыатыайтыптұрғандай, ойынсызелестетумүмкінемес.

 

1.«Бүркіт» ойыны

 

Бұлойындаикемді,оралымды бала жеңіскежетеді.Себебі ,бала жүресінеотырып, екіқолынқанатшажайып, еңкейіпжердегітақияныаузыменіліпалу.

 

2.«Жаяу тартыс» ойыны

 

Бұлойынғабойыжағынаншамаласекі бала қатысады. Екеуібір-бірінеарқасынберіптүзу

 

сызықтыңекіжағынатұрады. Екіұшынбайлағанарқандытүйінінортасынакелтіріпекіойыншы да иықарқылықолтықтыңастынанөткізіпалады

 

Бір, екі, үш…

 

«Үш» дегендеекіойыншы да арқандыөзжағынатартады. Қарсыласынсызықтанасырғаншатартқанойыншыжеңеді.

 

Басқаойынтүрлерінэкраннантамашалау.

 

Басқаұлттықойынтүрлерінқайданкөругеболады?

 

Осылайша, бағзызамандақазіргіұлттықойындардыңкөпшілігіжауынгерлікрух пен шеберліктітәрбиелеудіңаралықжаттығуыретіндеесептелген. Пысықтық пен асқанқайсарлықтыкөпшіліккепашетуарқылыбозбалаларәскериөнермашықтарынигерген, жангештіжігіттер мен қарасақалдарөзөнеріншыңдаған.

 

Ұлттықойындар бала тәрбиесінденегізгіекіжауаптырөлатқарады: біріншіден, жаттығуларжасап, ұлтойындарынойнағанкездеденедамуыжақсарса, екіншіден, ұлтойындарыныңмазмұнын, ойлаутәртібінтүсіндіргенкездеұлттықәдет – ғұрпымыздан, өткенөмірімізден хабар алады.

 

  1. Қорытындылау

 

Бізболашақұрпағымызғатіліміздіғанаүйретіпқоймай, салт-санамызды, дәстүріміздімирасетіпқалдырып, ұрпақтан – ұрпаққажалғасуынажағдайжасауымызқажет. Мектептеоқушыларғаұлттықойындардыңқұндылығыннасихаттау мен қатар, олардықолданудыңозықтәжірибелерінжинақтаужәнедамытуларымызкерек.