Өз құқығыңды білесің бе?

306

Сабақтың тақырыбы: Өз құқығыңды білесің бе?

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Конститутциялық,азаматтық, әкімшілік, отбасылық,

еңбек, қылмыстық құқық негіздерінен қазіргі заман адамына ең

қажеттерін  іріктеп ала білуге үйрету.

                        Тәрбиелік: Оқушыларды жаңа тақырыпты талқылауға, өз

бетімен жұмыс істеуге үйрету, ой өрісін, ойлау қабілетінің

белсенділігін арттыру.

Дамытушылық: Заң сыйлағыш тұлғаны қалыптыстыру.

Сабақтың түрі: Тренинг – сабағы

Сабақтың әдісі: Глоссаий. Блиц- сұраныс. Талқылау.

Сабақтың көрнекілігі: Қанатты сөздер

Сабақтыңбарысы:

  • Ұйымдастырукезеңі.

Оқушыларменсәлемдесіп, сыныпұжымынсабаққабейімдеу.

Кіріспесөз

Мұғалім: Қазіргітаңдағыелімізтәуелсіздігіналып, оңы мен солынтанып, бары мен жоғынтүгендепжатқантұстамемлекетіміздіңқабылданғанКонституциясы  ел дамуыныңтұсбағдарыболдыдесекқателеспейміз. Мемлектдегенімізбелгілібіртерриториясы, шекарасы, рәміздері, ұлтыбржалпыхалықтықіріұйымдесек, солқазқұлтыныңтөлконституциясыныңқабылданғанына 15 жылтолыпотыр. Ендіаздаптарихқакөзжүгіртсекқыпшақхалқындағы (Х-Х1 ғғ.) «Кодекс Куманикус» яғникумандарзаңдары, XVI ғ. «Қасымханныңқасқажолы, Есімханныңескіжолы», Тәукеханның «Жетіжарғысы» сияқтызаңдаржинағыбұлқазіргітәуелсізқазақеліКонституциясыныңбастамасыболыптабылады. Ал ХХ ғ. өзінде КСРО құрамындаболыптұрғанкезде 1936 жылы 28 ұаңтардажәнеқазіргіқолданыстажүрген 1995 жылы 30 тамыздажүргенАтазаңымыздағыбиліктіңүштармағыныңзаңшығарушы (парламент), атқарушы (үкімет) және сот қызметтерібірарнағатоғыстырылып, саясиинституттардыңжұмысыәбденжетілдірілдіжәнееңбастысыбұл Конституция адамжәнеазаматқұқықтарыныңқорғалуыжан – жақтықарастырылғанорнықтықұжатболыпотыр.

Дүниежүзілікадамзаттарихыныңөткенкезіндекөзбойлатыпүңілсек, алғашқыадамқұқықтарыжайлықұжат 1644 жылыАнглияда император Вильгельм Оранскийдіңқаулысы «Адам құқықтартуралы билль» (қаулы,заң)

қабылданды.

Ал қазіргізаманғыадамқұқықтарыжайлықұжатяғни, «Адам құқықтарыныңжалпығабірдейдекларациясы» 1948 жылы 10 желтоқсанда БҰҰ – ныңшешіміменқабылданды.

Адам жәнеазаматтардыңқұқықтары, ерікбостандықтарытереңқарастырылғанқұжат, бұл – өзімізжиіайтаберетін 1787 жылықабылданған АҚШКонституциясы. Бұлкезге 200 жылданастамуақытөтсе де сол Конституция әлікүнгедейінөзмаңызынжойғанжоқ. Соныңжарқындәлеліәрбірамерикандықазаматқайдажүрседе ел Конституциясыжазылғанкітапшаныөзжандарынантастамайдыекен. Егерқндай да біруақыттаөзқұқығыбұзылғандайжағдайболғанжағдайдадереуөззаңдыміндеттерінталдауғакіріседіекен.

Яғни, олардыңзаңыбойынша Конституция алдында Президент те, қарапайымадамдабірдейқұндылыққа, бірдейжауапкершіліккеие.

Қабылданғанына 15 жылтолғанқазақелініңАтаЗаңыбүгінгедейінжалғасыпкележатқангуманистік (адамгершілік) принциптергенегізделгендемократиялыққоғамдықұрудағыөзініңадалдәстүрлеріналдағыуақыттаәрменқарайжалғастырабермек.

Сыныпекітопқабөлінеді: 1 – топ  және 2 – топ. Сабақ 8 турдантұрады. Әрбіртурданкейінбағаберушімұғалімдержауаптың, ереженіңдұрыстығыжөніндежәнебалдарынатапөтеді.

 

№1 Глоссарий «Тәртіпорнат»

  • Құқық А – Еліміздіңнегізгізаңы.
  • Конституция Б – Мемлекетбасшысы
  • Мемлекет В – Негізгісаясиқоғамдықұйым
  • Азамат Г – Тәуелсіздік
  • Құқықбұзушылық Д – Заңдаржүйесі
  • Президент Е – Заңшығарушы орган
  • Парламент Ж – Заңжүйесінбұзу
  • ЕгемендікЗ – Құқығы бар ел тұрғыны
1 2 3 4 5 6 7 8
Д А В З Ж Б Е Г

 

№ 2 Байқау

«Құқық дегеніміз не?»

Оқушылар спикермен бірге 2 топқа бөлінеді. Топтың әр жауабынан кейін мұғалім өзінің толық жауабын оқу керек.

Сұрақ Жауап
1. Жеке адамның құқығы дегеніміз не? — Адамның мүддесін қанағаттандыруға бағытталған заң арқылы қорғалған тәртіптік шара
2. Құқықтың қандай түрлері бар? — Жеке (азаматтық)

— Саяси

— Экономикалық

— Әлеуметтік

— Мәдени т.б.

3. Адам құқығы қай уақыттан пайда болады? — Туылғаннан беріледі
4. Оларды орындау үшін не қажет? — Міндеттерін орындау
5. Адамның негізгі құқығы? — Өз құқықтарын пайдалану құқығы
6. Құқық қашан және қайда пайда болды? — Азаматтарға құқық керек кезде, ол пайда болады

 

7.Бізге құқықпен бірге бостандық беріледі. Бостандық – деген не? — Бостандық – бұл таңдау
8. Бостандықты не шектейді? Бостандық және өз қалауымен орындамалық – бұлар бірдей ме? — Бостандықты шектеу әр адамның саналығында

 

№ 3. Қазақстан Республикасының азаматтарының міндеттерін анықтаңыз

Қоғам қарапайым ағыммен даму үшін оның азаматтары құқықтарымен пайдаланып ғана қоймай, өз міндеттерін орындау керек.

Қазақстан Республикасының азаматтарының міндеттерінің мысалдарын келтіріңіз.

Байқау ережелері: Тақтаға әр командадан бір – бір оқушыдан шақырылады. Оқушылар алма – кезек бір міндеттен тақтаға жазады. Бүкіл міндеттерін дұрыс орындап, жазған топ жеңеді.

Қазақстан Республикасының азаматтарының міндеттері:

  • Заңдарға бағыну;
  • Басқа азаматтардың құқықтарын, бас бостандықтарын, арын құрметтеу;
  • Мемлекет рәміздерін құрметтеу;
  • Қаржы, салықты төлеу;
  • Тарихи және мәдени байлықтарды сақтау;
  • Табиғатты және табиғи байлықтарын сақтау;
  • Ата – аналардың балаларына қамқорлық етуі, алдындағы міндеттерін

орындау;

  • Орта мектеп білімін алу;
  • Қазақстан Республикасын қорғау;

 

№ 4. Талқылау

«Жаза мен қылмыс»

  • Жол ережесін бұзу адам үшін қылмыс па? Неге?
  • Адамды қылмыс жасаудан не сақтайды? Құқық туралы білімі не өз санасы.
  • Қылмыс жасағанға қоғам кінәлі ме?
  • Қылмыскерге рақымшылық беруге сіздің көзқарасының қандай?
  • Адамның заңға немқұрайлы қарауы неден басталады деп ойлайсыз?
  • Жайбарақат қараушылық қылмысқа жата ма?

 

№ 5. Конституцияңды білесің бе?

1. Мемлекет билігінің қайнар көзі? Халық (3 бап)
2. Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері қашан қабылданды? 1992жылы
3. ҚР- ның азаматы екінші, басқа елдің азаматтығын алуға құқықтыма? Жоқ (10 бап)
4. Өз дінім мен ұлтымды айыптауға құқығым барма? Ия (19 бап)
5. Әркімнің еңбек ету бостандығына, қызмет пен кәсіп түрін таңдауға құқығы барма? Ия (23 бап)
6. ҚР – ның Президентін сайлау қашан өтеді? Желтоқсанның бірінші жексенбісінде (44 бап)
7. Президент кәсіпкерлік қызметпен айналыса алама? Жоқ (43 бап)
8. ҚР – ның жоғары өкілетті органы? Парламент (49 бап)
9. Үкімет қызметтерін ұйымдастырушы кім? Премьер – Министр (67 бап)
10. ҚР-ның атқарушы билігін билігін жүзеге асырушы? Үкімет (64 бап)
11. Премьер – Министрдің орнынан түсуінен кейін … өкілеттігі тоқтағанын білдіреді. Үкіметтің (70 бап)
12. ҚР нешінші Конституция пайдаланылады? Екінші
13. Заң құдайы? Фемида
14. ҚР – ның азаматы қашан болуғақұқылысыз? Дүниеге келген кезде(12 бап)
15. ҚР – ның төл мейрамдарын атаңыз? — Конституция күні

— Республика күні

— Тәуелсіздік күні

 

№ 6. Жұмбақ

Оқушы болсаң жақсы, жылдам зерек,

Ондайлар отаныма өте керек.

Тәуке хан жазған екен заң жинағын,

Тапсаңдар болғандарың асқан зерек.

Жеті жарғы

Мерекең құтты болсын ұстаздарым,

Оқушы, келім – кетті бар достарым.

Тәуелсіздік заңының қаблданған,

Жылын тап мықты болсаң, біз тосалық.

1991 жыл

Еліме білім керек, ғылым керек,

Жазған жөн стратегиялық мақсат қылып.

Білесіңбе Нұрекеннің төл еңбегін,

Жазған екен болашаққа көзін тігіп.

Қазақстан – 2030

Жақсы ел шығарып заң игілікті,

Депутат заң шығарып билік қыпты.

Парламент палатасы нешеу екен,

Таба алсаң бұл жауапты игі екен.

Екі

 

Қорытынды

  • «Бақытты өмір» — дегенді қалай түсінесіз?
  • Бақытты өмір сұру үшін не істеу керек?