Оксидтердің жіктелуі, аталуы мен алу жолдары.

82

 

Сабақтың тақырыбы: Оксидтердің жіктелуі, аталуы мен алу жолдары.

Сабақтың мақсаты: 1.Оқушыларға оксидердің құрамы, қасиет-тері, оксидтердің бір-бірінен айырмашылығы, қолданылуы тура-лы түсіндіру, оксидтерді жіктеуге, салыстыруға, химиялық реак-ция теңдеулерін жазып, теңестіре білуге баулу.

  1. Оқушылардың іскерлігін, өз бетімен ізденуін, ой-өрісін, шы-ғармашылық мүмкіндігін дамыту, ғылыми көзқарасын қалып-тастыру.
  2. Өз бетімен жұмыс істеп,өз білімін өзі тексеріп, бағалай білуге үйрету. Өздігінен талпынып,жауапкершілікпен сезінетін саналы, өнегелі ұрпақ тәрбиелеу.

Сабақ көрнекілігі: таблицалар, тірек-сызбанұсқаулар, үлестірме тест сұрақтары, деңгейлі тапсырмалар.

Сабақ әдісі: Сұрақ-жауап өзін өзі басқару, жеке топтық, ұжымдық жұмыс.

Сбақтың жоспарын тақтаға ілу.

  • Тест
  • Сөзжұмбақ шешу
  • Жаңа сабақ
  • Өзіндік жұмыс
  • Екеу ара жұмыс
  • Деңгейлі тапсырма
  • Топ жұмысы
  • Шығармашылық жұмыс
  • Қорытынды

Сабақтың барысы:І. Ұйымдастыру кезеңі (1-2мин)

ІІ. Үй жұмысын тест жұмысы, сөзжұмбақ арқылы оқушылардың өткен сабақ бойынша білімдерін тиянақтау.

 

Тест.

  1. Сутегі атом қышқыл қалдығынан тұратын күрделі зат.

а) оксид

б) қышқыл

в) тұз

 

  1. Заттардың оттегінде жануы.

а) жану

б) тотығу

в) газ бөлу

 

  1. Бинарлы қосылыс

а) СО2

б) Н2СО3

в) СН3ОН

 

  1. Н2SО4 құрамындағы қышқыл қалдығының валенттілігі.

а) ІІІ

б) І

в) ІІ

 

  1. Қай қышқыл түрі силикаттар деп аталады.

а) күкірт қышқылы

б) көмір қышқылы

в) керми қышқылы

 

  1. Металл атомы орын басуға бейім, сутегі атомы қышқыл қалдығынан тұратын күрделі зат.

а) тұз

б) қышқыл

в) оксид

 

  1. 7. Адам ағзасындағы судың мөлшері

а) 60-65%

б) 65-70%

в) 70-75%

 

  1. Ең жеңіл газ

а) мыс

б) сутегі

в) оттегі

 

  1. Қай қышқыл тұзы корбанаттар деп аталады.

а) күкірт

б) күкірт

в) азот қышқылы

 

  1. Электрохимиялық кернеу қатарын жасаған ғалым

а) Бекетов

б) Пруст

в) Менделеев

 

Жауабы:

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
б б а в в а б б б А

 

 

СӨЗЖҰМБАҚ

 

                     
                     
                     
                     
                     

 

  1. Табиғатта ең  көп  таралған  элемент
  2. Актив металл
  3. Мыстың латынша  аты
  4. Алғашқы көмек  көрсетілгенде  қолданылатын  элемент
  5. Сутегіні бөліп  алу  ғылыми  түрде  қалай  аталады?

 

(Сөзжұмбақ  шешу  арқылы  жаңа  сабақ  тақырыбын  ашу)

 

 

 

 

 

ІІІ.Жаңа  сабақ  Оксидттердің  жіктелуі  аталуы  мен  алу жолдары.

Заттар

 

 

 

Жай  заттар                                          Күрделі  заттар

 

 

Металдар  бейметалдар          оксидтер  негіздер  қышқылдар  тұздар

Na,  Ca,  K        S, C,  N                  Na2О        NаОН      Н2SО4                             Hа2SО4

 

 

негіздік оксидтер                                                    қышқылдық оксидтер

Са О          Са (ОН)2                                                                                        SO3             H2SO4

СuО          Сu (OH)2                                                                           P2O5           H3PO4

Cr»O         Cr (OH)2                                                                           СrVIO3        H2CrO4

Mn»O        Mn (OH)2                                                MVIIn2O7         HMnO4

 

 

 

 

 

 

Заттардың жануы                                          Күрделі заттардың айырылуы

Жай зат жанғанда  Күрделі зат

 

жанғанда                       Ерімейтін               Қышқыл

негіз                       H2SO4

2C2H2+5O2                      Cu(OH)2                SO3+H2O

4P+O2        2P2O5      4CO2+2H2O                t    CuO+H2O                                            

Тұздар

CaCO3       CaO+CO2

 

Оксидттердің аталуы

MgO – магний оксиді

AI2O3 – алюминий оксиді

 

Си2О – мыс (І) оксиді                 ауыспалы            FeO – темір (ІІ) оксиді.

валентті

СиО – мыс (ІІ) оксиді                                               Fe2O3 – темір (ІІ) оксиді.

 

 

 

 

Оксидтердің жіктелуі

 

ОКСИДТЕР

 

 

Негіздік оксидттер         Екідайлы оксидттер        Қышқылдық оксидттер

 

 

 

 

СаО – калций оксиді     AI2O3-алюминий оксиді   SO3— күкірт оксиді

CиO – мыс оксиді          ZnO – мырыш оксиді        Р2О5— фосфор оксиді

 

  1. Өзіндік жұмыс

Мына оксидтерді жіктеп, аттарын атаңдар

Өз бетінше жаңа тақырыпты меңгерту.

CO2, SiO2, MnO2, CrO3, BaO, NO2, AI2O3, Cr2O3, CO, Na2O

Жауабы:

 

Металл                                               Бейметалл оксиді

MnO2 — марганец диоксиді                     CO2 – көміртек диоксиді

BaO – барий оксиді                                 SiO2 – кремний диоксиді

Cr2O3– дихром триоксиді                       N2O – диазот триоксиді

AI2O3 – диалюминий триоксиді             CrO3– хром триоксиді

Na2O — динатрий оксиді                          P2O5 – дифосфор пентаоксиді

 

Оқушылар бірін-бірі тексеріп бағалайды. (тақтадағы дұрыс жауабына қарап)

 

  1. Екеуара жұмыс (оқушылар бірлесе отырып реакция теңдеулерін аяқ-тайды)

1) P2O5 + ……       H3PO4

2) Na2O + ……        NaOH

3) K2O + ……       KCI+H2O

4) PH3 +……        P2O5+H2O

5) SO3 + ……         Na2SO4+H2O

6) CaO + ……        CaSiO3

Жауабы: (дұрыс жауаптары арқылы білімдері тексеріліп бағаланады)

1) P2O5 +3 H2O         2 H3PO4

2) Na2O + H2O          2 NaOH

3) K2O +2Н СI          2 K СI + H2O

4) 2 PH3 +4 O2               P2O5+3 H2O

5) SO3 + 2 NaOH        Na2 SO4+ H2O

6) CaO + SiO2             CaSiO3

 

VІ. Үшдеңгейлі тапсырма (тапсырманы орындауды оқушылар бір уақыттай бастайды, әрқайсысы өз білім шыңына, өз қабілеттеріне қарай жетеді)

«3» Мына оксидтерді алыну жолдарын жаз, атаны ата.

K2O, N2O3, CaO, P2O5, Cu2O

«4» Мына химиялық реакцияны аяқтап, алынған өнімдегі тұздардың атын ата.

Fe+HCI

CaO+HCI

Fe2O3+H2SO4

Na2O+H3PO4

«5» 400 г 9% ерітінді дайындау үшін тұз бен судан қандай массасы керек

Жауабы:

Үшдеңгейлі тапсырма

«3» 4К+О2          2К2О  дикалий оксиді

2 N2 + 3 O2             2N2O3  диазот триоксиді

2 Ca+O2         2 CaO калций оксиді

4Р+5 O2          2Р2О5 дифосфор пентаоксиді

2 Cu+ O2             2 CuOдикупрум оксиді

«4» Fe+2HCI         Fe CI22 темір дихлориді

CaO+2HCI         СаСI22 кальций дихлориді

Fe2O3+3H2SO4           2 Fe(S04)3+3H2O диферрум тирсульфаты

3Na2O+2H3PO4           3Na3 РО4+3H2O тринатрий ортофосфаты

«5» Бер: mcp = 400

 

ωcp = 6%

 

т/к: m/е.з/.-?

m/су)-?

 

 

 

 

 

 

 

 

m(e. з)

c =             •100%

m(ep)

 

ω•mep        400г • 9%     3600

mep. з =             =                   =            = 36 г

100%         100%        100

 

400 г ер – 36г тұз = 364г су. Жауабы:  m(су)=364 г  m(тұз)-36г

 

 

 

VII. Топ жұмысы

Топ жұмысы бойынша оқушылар айналуларды іске асырады.

 

І топ    1) Cu+CuO        CuSO4       Cu(OH)2       CuO        Cu

ІІ топ   2) P        P2O5        H3PO4        Ca3(PO4)2

ІІІ топ  3) Li+Li2O          LiOH           Li2SO4

ІV топ  4) Fe         Fe2O3          FeCI3        Fe(OH)3         Fe2O3         Fe

Жауабы:

 

І топ

1) 2Cu+ O2           2 CuO

2) CuO+H2SO4         CuSO4+H2O

3) CuSO4+2NaOH       Cu(OH)2+Na2SO4

4) Cu(OH)2         CuO+H2O

5) 2CuO        2Cu+O2

 

II топ

 

1) 4P+5O2        2P2O5

2) P2O5+3H2O        2H3 PO4

3) 2H3 PO4             3Ca(OH)2            Ca3PO4+6H2O

 

III топ

1) 4Li+O2        2Li2O

2)  Li2O+ H2O        2Li OH

3) 2Li OH+ H2SO4           Li2 SO4+H2O

 

IV топ

1) 4Fe+3O2        2Fe2O3

2) Fe2O3         6H2Cl         2FeCl3+3H2O

3) FeCl3+3NaOH        Fe(OH)3+3NaCl

4) 2Fe(OH)3        Fe2O3+3H2O

5) 2Fe2O3        4Fe+3O2

 

VIII. Шығармашылық жұмыс

Оқушылар «Пирамида» ішіндегі элемент таңбаларын пайдаланып, оксит-тердің формулаларын құрастыру керек.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Li2
P2
O
Fe2

 

O3
Mq
O3

 

K2
N2
O
O
Ba
C
O
O

 

Aq2222

 

 

Дұрыс әрі ең көп оксидтердің формуласын құрастырған оқушылар бағаланады.

Оқушылар әр түрлі жұмыс формаларын орындау кезінде алған бағаларын өзін-өзі бағалау карточкаларын қояды.

Мысалы: Өзін-өзі бағалау карточкасы

Орындалатын жұмыс Тест Сөзжұмбақ Жаңа сабақ Өзіндік жұмыс Екеу ара жұмыс Деңгейлі тапсырма Топ жұмысы Шығармашы-лық жұмыс Қорытынды
Баға

 

ІХ.Бекіту. Сабақ бойынша алған білімдерін түрлі сұрақтар арқылы бекіту.

Х. Үйге: Оксидттердің қолданылуын оқу, кесте сызу. 9, 10 есептерді шығару.