Көсемшенің түрленуі

52

 

 

Сабақтың  тақырыбы: Көсемшенің түрленуі

«Көпір» тапсырмалары 1.Есімше дегеніміз не?                                                                           …………….– сөйлемдегі екі түрлі қызметте жұмсалатын етістіктің …………..түрі                                                                                             2. Есімше сөйлемде қандай қызмет атқарады.                           Есімше……………., әрі есім мәнінде қолданылатындықтан, ыңғайына қарай сөйлемнің …………………….. қызметін атқара алады.
«Білу» тапсырмалары ІІ кезең                                                                                  Тапсырманы орында                                                                              1.Көсемше де, есімше сияқты ……… түрлі мәнде ………. түрлі қызметте жұмсалады.                                                                                             2.Ақылды кісі ……………….

Асыл бұйым ………………….

3. Оқып сөйлеме

Көңіліңе  ………… сөйле

4. Көсемшенің жасалу жолын жазыңдар

а)-ып, -іп, -п

ә)-а,-е,-й

б)-ғалы,-гелі,-қалы,-келі

5.Көсемшенің жіктелмейтін түрінің астын сыз.

«Түсіну» не себепті? Бос орынға қажет сөзді жаз.

Көсемше не себепті етістіктің ерекше түрі болып есептеледі?

Себебі ………………….. түрлі қызмет атқарады

Теориясы

«Талдау»

Есімше мен көсемшенің ұқсастығы мен айырмашылығы қандай?

Есімше септеледі тәуелденеді, көсемше жіктелмейді

Теориясы

«Жинақтау»

Сөз жұмбақ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

м

 

 
 

 

 
7)       Етістіктің ерекше түрі

8)       Етістіктің шағы

9)       Табыс жалғаулы сөзді қажет ететін етістік

10)   Есімшеніңжұрнағы

11)   Етістіктің түрі

12)   Сөз табының бірі

 

Практикалық

«Қолдану»

Оқулықпен жұмыс 198-жаттығу            көсемшелерін теріп жазыңдар
Практикасы

«Баға беру»

Сен қалай ойлайсың көсемшені тәуелдеуге бола ма?

………………….  ………………………….  ………………………                            ІІІ кезең

І деңгей

Теориясы «Білу» ІІІ кезең

Деңгейлік тапсырмаларды біртіндеп орындап, балл жинаңдар

І деңгей 5 балл

Тест

  1. Мына көсемшелердің қайсысы жіктелмейді?

а)барып;  ә)келіп;  б)барғалы;  в) келе;

  1. Қай сөйлемде көсемше бар?

а)нағыз тәтті ұйқының шағы еді;  ә)бас жағынан дарылдай сөйлеген әкесінің даусы оятып жіберді;  б)Сатай көзін қайта жұмды;  в) Үйдің іші әлі қараңғы екен;

  1. Көсемшенің жұрнағы қайсы?

а)лар,-лер,-дар,-дер;  ә)ма,-ме,-ба,-бе;  б)қан,-кен,-ған,-ген;  в) –а,-е,-й;

  1. Мына сөйлемде көсемше қандай мәнде жұмсалған?

Олар үйге сөйлей кірді

а)зат есім;  ә)етістік;  б)үстеу;  в) сан есім;

 

Практикасы «Қолдану» 199-жаттығу оқулықпен жұмыс

Көсемшелерді байланысқан сөздерімен бірге теріп жазып, оларға тұлғалық талдау жасаңдар

Түсіну ІІ деңгей

Мысалдарды сөз құрамына талда

  1. Сауатсыздың сөзіне ……………құлайсың
  2. Көре-……… көсем боласың,

Сөйлей-………… шешен боласың

  1. Сыпай киімді ………….. тоздырады

Сараң киімді …………… тоздырады

Талдау теориясы Есімше мен көсемше

 

Есімше                           ортақ қасиеті                Көсемше

 

 

Есім сөздер секілді өзгереді көптеледі септеледі тәуелденеді
Етістік баяндауыш қызметін атқарады
Өзіне тән жұрнағы бар. Жіктеледі септелмейді тәуелденбейді

 

 

 

 
 

 

 

 

Практикасы «Қолдану» 200-жаттығу оқулықпен жұмыс

Сөйлемдердегі көсемшелерді тап.

Теория

«Жинақтау»

ІІІ деңгей

 

Етістіктің бір түрі

 

Жіктеледі                                                                     септелмейді

 

 

Жұрнағы бар                                                             тәуелденбейді

 

 

Практикасы

Баға беру

Көсемше сөйлем мүшесі бола ма?

Сен қалай ойлайсың

Жауабы: көсемше сөйлем мүшесі бола алады

Мысалы: Абай да, Жұмабай да қызығып тыңдасты