ОЛИМПИАДАҒА ДАЙЫНДАЛУҒА АРНАЛҒАН ЕСЕПТЕР ЖИНАҒЫ

545

ОЛИМПИАДАҒА ДАЙЫНДАЛУҒА АРНАЛҒАН ЕСЕПТЕР ЖИНАҒЫ

 

№1  Екі  санның қосындасын табу программасын құру керек.

Program kosindi;

Var a, b, x  integer;

Begin

Write (‘a, b-сандарын енгіз’);

Readln(a, b);

X:=a+b;

Writeln(‘x =’,x);

End.

№2 Екі санның бөліндісін табу программасын құру керек.

Program bolindi;

Var a, b, x:real;

Begin

Write (‘a, b-сандарын енгіз’);

Readln(a, b);

X:=a/b;

Writeln(‘x=’,x);

End.

№3 Екі санның қосындысының квадраттарын және көбейтіндісін табу программасын құру керек. х = (a+ b) [1] , у = a* b

          Program esep 1;

Var a, b, x, y:integer;

Begin Write (‘a. b- сандарын енгіз’);

Readln (a, b);

X:=sqr (a+b);

Y:= a*b;

Writeln (‘x=’, x);

Writeln (‘y=’, y);

End.

№4.  k =(x2 + y2) * x+y,  мұндағы функциясының мәнін есептейтін  программа құру керек.  

         Program esep 2 ;

Var k:real;

Const x = 5, y = 2.8;

Begin

K: = srq (x) + sqr(y)* sqrt (x+y);

Writeln (‘k = ‘, k);

End.

№5. Апта күндерінің реттік нөмірі бойынша олардың аттарын анықтайтын  программа құру керек.

Program kyn;

Var kyn: integer ;

Begin

Write  (‘ kynnin aptadagi rettik nomirin engizinder: ‘ );

Readln (kyn);

Case kyn of

1: writeln ( ‘ duisenbi’);

2: writeln ( ‘seisenbi’);

3: writeln ( ‘ sarsenbi’);

4: writeln ( ‘ beisenbi’);

5: writeln ( ‘ juma’);

6: writeln ( ‘senbi’);

7: writeln ( ‘ jeksenbi’);

Else writeln ( ‘ 1… 7 araligindagi sandardi engizinder’);

End

End.

№6. Екі санның  үлкенін табатын программа құр.

Program max;

Var a, b, max: integer;

Begin

Readln (a,b);

If a>b then max:= a else max:=b;

Writeln (‘ max= ’ , max);

End.

№7. Үш санның үлкенін табатын программа құру керек.

Program max;

Var a, b, c, x, max: integer;

Begin

Readln (a, b, c);

If a>b then max:= x else max:=c;

Writeln (‘ max= ’ , max);

End.

№8 Екі санның кішісін табатын программа құру керек.

Program min;

Var a, b, min : integer;

Begin

Readln (a, b);

If a<b  then min: = a  else  min : = b;

Writeln ( ‘ min = ‘ , min) ;

End.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№9. Үш санның кішісін табатын программа құру керек.

Program min;

Var a, b, c, x,  min : integer;

Begin

Readln (a, b, c);

If a<b  then x: = a  else  x : = b;

If x<c  then min: = x  else  min : = c;

Writeln ( ‘ min = ‘ , min) ;

End.

№10 Үш кесіндінің   ұзындықтары берілген. Егер бұл үш кесіндіден үшбұрыш құру мүмкін болса, онда оның периметрін және ауданын табыңдар.

Program e5;

Var a, b, c : integer;

P1, p, s: real;

Begin

Readln (a, b, c);

If a+b>c  then p1: = a+b+c ;

P:= (a+b+c)/2;

S:=sqrt (p*(p-a)*(p-b)*(p-c));

Writeln ( ‘ p1= ‘ , p1:5:2) ;

Writeln (‘ s=’,s:5:2);

End.

№11. Адам жасына қарап, оларды әлі мектепке бармаған, мектеп оқушысы, жұмысшы, зейнеткер деген төрт топтың біріне жатқызатын программа құрыңдар. Адам жасы пернетақтадан енгізіледі.

Program e6;

Var x : integer;

Begin

Writeln (‘ adam jasin engiz’ );

Readln (x);

If  x<=6 then writeln (‘ ali mektepke barmagan’ ) else

If (x>6) and (x<=17) writeln (‘ mektep okushisi ‘) else

If (x>17) and (x<58) writeln (‘ jumisshi’) else writeln (‘ zeinetker’);

End.

№12. Екі сан берілген. Егер бірінші санның абсолют шамасы екінші санның абсолют шамасынан артық болса,  онда біріншісін бес есе азайту керек, әйтпесе екі санды да өзгеріссіз экранға шығару керек.

Program e7;

Var x, y : real;

Begin

Writeln (‘x , y-?);

Readln (x, y);

If abs (x)< abs(y) then x:=x/5;

Writeln (x:5:2, y:5:2);

Readln;

End.

№13.Пернетақтадан трамвай билетінің нөмірі (1 орынды 6 сан ) енгізіледі. Билет «бақытты» нөмір болатынын анықтаңдар. Бақытты билеттің алғашқы 3 цифрының қосындысы соңғы 3 цифрының қосындысына тең болады. 

Program e8;

Var x, y, z, r, k, t, s, n : integer;

Begin

Read (x, y, z, r. k. t );

S:= x+y+z;

N:= r+k+t;

If  S= N then writeln (‘ bakitti nomer’) else writeln (‘ bakitti nomir emes’);

End.

№14.  1-ден n – ге дейінгі сандардың квадраттарының қосындысын табатын программа құру керек.

Program  kvadrat;

Var s,  i , n: integer;

Begin

WriteLn (‘ n = ’) ;

Readln (n);

I:=1;

S:=0;

While i<=n do

Begin S:=S + sqr (i);

I:= i+1;

WriteLn (‘ S=’ , S);

End;

End.

№15.  Y= ex sinx+cosx   функциясының мәндерінің [a, b]  аралығында  h  қадамы бойынша өзгеру кестесін құратын программа құрыңдар.

Program y- tap;

Var x, y, a, b, h: real;

Begin

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

WriteLn (‘ a , b , h -? ’);

ReadLn (a, b , h);

X:= a;

While x<= b do

Begin

Y:=exp (x) * sin (x) + cos(x);

WriteLn  (‘x=’, x:5:2, ‘, ‘ , y= ‘, y:5:2);

X:=x+h;

End;

End.

16. Х   € [1; 3]   аралығындағы 0,2 қадаммен өзгергендегі  y= функциясының мәнін тап.

Program esep;

Var x, y: real;

Begin

X:=1;

While x<=3 do

Begin y:= sqrt (x+1)-1/x;

Writeln (‘ x=’ , x, ‘y=’, y);

x:=x+0.2;

end;

readln;

end.

17   Р=1*2*3 … * N  N !   факториалды табу программасын жаз.

Program fakt;

Var I , n , p: integer;

Begin

WriteLn ( ‘ n= ‘);

ReadLn (n) ;

I: = 1;

P:= 1;

Repeat

P:= p*1;

I:= i+1;

Until  i>n;

Writeln (p:4);

End.

 

№18.   у  =3x+1   x  €[1 ; 2 ],  h =0,5  өрнегін  WHILE, REPEAT операторларын пайдаланып  программа құр.

Program y-tabu;

Var  x , y : real ;

Begin

X:=-1;

Repeat

Y: = 3*x+1;

WriteLn (‘ y = ‘ , y);

X:=X+0,5;

Until x>2;

End.

№19.    x  €[1 ; 3 ]  аралығында 0,2 қадаммен өзгергендегі    y=   функциясының мәнін тап.

Program esep;

Var x, y: real;

Begin

X:=1;

repeat

y:= sqrt (x+1)-1/x ;

Writeln ( x:3, y:5);

x:=x+0.2;

until x>3

readln;

end.

№20.  1- ден 100-ге дейінгі сандарды экранға шығаратын программа құрыңдар.

Program  san;

Var i: integer;

Begin

Wtiteln (‘ 1- den 100- ge dein butin san’);

Writeln;

For i:=1 to 100 do

Write (i:4);

End.

№21.  30-дан 10-ға дейінгі барлық жұп сандарды экранға шығаратын программа құрыңдар.

Program jup;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Var i: integer;

Begin

Writeln (’30-dan 10-ga deingi jup san’);

For i:=30 downto 10 do

If   I  mod 2=0 then

Writeln (i);

End.

№22.  1- ден 100 –ге дейінгі тақ сандардың және жұп сандардың қосындыларын табудың программасын құру керек.

Program tak and jup

Var I, s, s1: integer;

S:=0; S1:= 0;

For i:=1 to 100 do

Begin

If  I  mod  2 = 0 then s:=s+I  else s1:=s1+I;

Writeln (‘ s=’, s, ‘ , ‘ , ‘s1= ‘, s1);

End;

End.

№23.  5- тен 1-ге дейінгі сандардың қосындысын есептеу керек.

Program kosindi;

Var I, s:integer;

Begin

S:=0;

For i:=5 downto 1 do

S:=S+I;

Writeln (‘s = ‘, s);

End.

№24. Кіші латын әріпімен енгізілген жолды, үлкен латын әріптеріне ауыстыру программасын құрыңыз.

Program austir:

Var      s:string:

k:byte:

begin

readln(s):

for  k:=l to length (s) do

s[K]: =Upcase (s[k]);

writeln(s):

end.

25. 20 нақты сан берілген. Осы сандардың арифметикалық ортасын табу програмасы . Осы 20 нақты сандар тобын А жиымы деп қарастырсақ , жиымның элементтері A[1], A[2], …,A[20] нақты сандар болады.

 Program

Var     A: array [l..20] of real;

I:integer;

S:real;

Begin

For i:=1 to 20 do

Read (A[i]);

S:=0;

For i:=l to 20 do

S:=S+A[i];

S:=S\20;

Write (S);

End.

№26. 10 элементтен тұратын А массивтің элементтерін енгізу және шығару программасын құру керек.

Program esepl:

Uses crt:

Var l:integer:

A:array [l..10] of integer;

Begin

Clrscr;

For i:=l to 10 do

Begin

Writeln( ‘a[‘,I,’]-? ’);

Readln (a[i]);

End;

For i:=l to 10 do

Writeln(‘a[‘,I, ’]=’,a[i]);

End

№27. Берілген бір өлшемді A{2,-3,5,8,-2} массив элементтерінің қосындысын есептейтін прграмма жазу керек.

      Program esep2:

Uses crt;

Var I,s:integer:

A: array [l…5] of integer;

Begin

Clrscr;

For i:=1to 5 do

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Begin    S:= 0;

Writeln(`a[`,I`]-?`);

Readln(a[i]);

End;

For i:=1 to 5do

Begin

S:=S+a[i];

Writeln(`S[`,I,`]=`,S);

End;

End.

  1. Берілген бір өлшемді А{2,-3,5,-8,2} ма ссив элементтерінің квадраттарының қосындысын есептеу программасын құру керек.

      Program esep3;

Uses crt;

Var I,s:integer:

A: array [l…5] of integer;

Begin

Clrscr;

For i:=1to 5 do

Begin    S:= 0;

Writeln(`a[`,I,` ]-?`);

Readln(a[i]);

End;

For i:=1 to 5do

Begin

S:=S+sqr(a[i]);

Writeln(`S[`,I,`]=`,S);

End;  End.

№28.Берілген бір өлшемді А{2,-3,5,-8,2} массив берілген, оң элементтерін баспаға шығаратын  программа құру керек

Program esep4;

Uses crt;

Var I:integer:

A: array [l…5] of integer;

Begin

Clrscr;

For i:=1to 5 do

Begin

Writeln(`a[`,I,` ]-?`);

Readln(a[i]);

End;

For i:=1 to 5do

Begin

If (a[i])>0 then  Writeln(`a[`,I,`]=`,a[i]);

End;  End.

№29.Бірөлшемді А{2,-3,5,-8,2} массив берілген, теріс  элементтерін баспаға шығаратын  программа құру керек.

Program esep5;

Uses crt;

Var I:integer;

A: array [l…5] of integer;

Begin

Clrscr;

For i:=1to 5 do

Begin

Writeln(`a[`,I,` ]-?`);

Readln(a[i]);

End;

For i:=1 to 5do

Begin

If (a[i])>0 then  Writeln(`a[`,I,`]=`,a[i]);

End;  End.

 

№30. Бірөлшемді А{2,-3,5,-8,2} массив  элементтерінің  ең үлкен

баспаға шығаратын  программа құру керек.

Program esep6;

Uses crt;

Var I, max :integer:

A: array [l…5] of integer;

Begin

Clrscr;

For i:=1to 5 do

Begin

Writeln(`a[`,I,` ]-?`);

Readln(a[i]);

End;

Max:= a [I];

For i:=2to 5do

Begin

If max<(A[i])  then max :=a[i]);

End.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№31. Екіөлшемді А (3,3) жиым элементтерін енгізу және шығару программасын құру керек.

      program esep mas;

uses crt;

var i,j:integer;

A: array [l..3,1..3] of integer;

Begin clrscr;

for i:=1to 3 do

for j:=1to 3 do

begin

writeln(`engiz a[`,i,`,`,j,`]`);

readln(a[i,j]);

end;

for i:=1 to 3 do

begin

for j:=1to 3 do

write (a[i,j]:3);

Writeln; end;

R.eadln; end.

№32. Екіөлшемді  жиым элементтерінің қосындысын және көбейтіндісін табу.

 program esep 1;

uses crt;

var i,j,s,k:integer;

A: array [l..3,1..3] of integer;

Begin clrscr;

for i:=1to 3 do

for j:=1to 3 do

begin

writeln(`engiz a[`,i,`,`,j,`]`);

readln(a[i,j]);

end;

for i:=1 to 3 do

begin

for j:=1to 3 do

write (a[i,j]:3);

writeln; end;

k:=1; s:=0;

for i:=1to 3 do

for j:=1to 3 do

s:=s+a[i,j];

for i:=1to 3 do

for j:=1to 3 do

k;=k*a[i,j];

writeln(`s=`,s): writeln(`k=`,k);

readln; end.

№33. Екі өлшемді жиым элементтерінің квадраттарын табатын программа құру керек.

program esep1;

uses crt;

var i,j:integer;

A:array[1..3,1..3] of integer;

begin

clrscr;

for i:=1to 3 do

for j:=1to 3 do

begin

writeln(`engiz a[`,i,`,`,j,`]`);

readln(a[i,j]);

end;

for i:=1 to 3 do

begin

for j:=1to 3 do

write (a[i,j]:3);

writeln;

end;

writeln;

for i:=1 to 3 do

begin

for j:=1to 3 do

write (sgr(a[i,j]):3):

writeln;

end;

readln;

end.

№34. Екіөлшемді жиым элементтерінің  түбірлерін табатын программа құру керек.

program esep1;

uses crt;

var i,j:integer;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

A:array[1..3,1..3] of integer;

begin

clrscr;

for i:=1to 3 do

for j:=1to 3 do

begin

writeln(`engiz a[`,i,`,`,j,`]`);

readln(a[i,j]);

end;

for i:=1 to 3 do

begin

for j:=1to 3 do

write (a[i,j]:3);

writeln;

end;

writeln;

for i:=1to 3 do

begin

for j:=1to 3 do

write (sgr(a[i,j]):3):

writeln;

end;

readln;

end.

№35. А (3,3) матрицасының оң элементтерінің қосындысын табу программасын құр.

Program  matr;

Const  n=3;

Var    I,j,k:integer;

A:array[1..n,1..n] of integer;

Begin  for i:=1to n do

for j:=1to n do

begin  read (A[I,J]);

if  A[I,J]>0 Then k:=k+A[I,J];

end;

writeln (k:3):

end.

 

 

 

№36. Берілген А (3,3) матрицасының оң және теріс элементтерінің санын санау  программасын құру керек.

var i,j,o,i:integer;

a:array[1..3,1..3] of integer;

begin

for i:=1to 3 do

for j:=1to 3 do

begin

writeln(`engiz a[`,i,`,`,j,`]`);

readln(a[i,j]);

end;

for i:=1 to 3 do

for j:=1to 3 do

if  a[i,j]>0 then 0:=0+1else t:=t+1;

writeln (`0=`,0, `t=`,t);

end.

№37. Берілген А (3,3) матрицасындағы  оң элементтерді  баспаға шығару программасын  керек.

var i,j,o : integer;

a:array [1..3,1..3] of integer;

begin

for i :=1 to 3 do

for j:=1 to 3 do

begin

writeln (`engiz a[`,i,`,`,j,`]`);

readln (a[i,j]);

end;

for i:=1 to 3 do

if  a [i,j] >0 then  writeln  (`on san=`, a[i,j]);

end.

№38. 2-ден 5-ке дейінгі сандардың көбейту таблицасын баспаға шығаратын программа керек.

Var i,j: byte;

begin

for i:=2to 5do

      begin

          for j:=1to 10 do

writeln ( i,`x`j,`=`,i*j);

writeln

end;

end.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№39. Берілген кез келген үш санның үлкенін және кішісін анықтайтын процедура жаса.

program procl;

label k;

var x1, x2, x3, m1, m2:real ;

function max (a,b: real):real;

begin

if a>b then max:= a else max:=b

end;

function min (a,b: real):real;

begin

if a>b then min:= a else min:=b

end;

procedure xxx(a,b,c: real; var mx, mn:real);

begin

mx:=max(max(a,b),c);

mn:=min(a,b),c);

end;

begin

k:write(`3san engiz:`); readln(x1,x2,x3);

xxx(x1,x2,x3,m1,m2);

writeln(`3sannin ylkeni=`,m1:5:2);

writeln(`3sannin kishisi=`,m1:5:2);

end.

№40. дөңес төртбұрыштың төртқабырғасы  мен бір диоганалының ұзындығы бойынша оның ауданын табу программасын құру керек.

program misal2;

var ab, bc, cd, da, ac, sl, s, a,b,c,p:real;

procedure strl;

begin

p:=(a+b+c)/2;

S:=sqrt(p*(p-a)*(p-b)*(p-c))

end;

begin

read (ab, bc, cd, da, ac);

a:=ab;b:=bc; c:=ac; strl; Sl:=s; a:=da; b:=ac; c:=cd; strl; sl:=Sl+s;

write (`sl=`,s);

end.

 

 

№41. Калкульятор жұмысына программа құру (+,-,*,/,div, mod амалдары арқылы).

Program calculiator;

Var k1, k2: integer;

Belgi: char;

 Procedure calc;

begin

Case Belgi of

‘*’: writeln (kl, ’*’, K2, ’=’, k1*k2);

‘+’: writeln (kl, ’+’, K2, ’=’, k1+k2);

‘/’: writeln (kl, ’/’, K2, ’=’, k1/k2);

‘-’: writeln (kl, ’-’, K2, ’=’, k1-k2);

‘d’: writeln (kl, ’div’, k2, ’=’, k1divk2);

‘m’: writeln (kl, ’mod’, k2, ’=’, k1modk2);

End;

End;

Begin

Write (‘1-san’) readln (k1);

Write (‘2-san’) readln (k2);

Write (‘belgi’) readln (belgi);

Calc;

End.

№42. Экранда бұрыш жасаған екі түзу сызық, шеңбер центрінде орналасқан нүкте салу программасын құру керек.

program syret;

uses Graph Crt;

var graphdriver, graphmode:  integer;

begin

clrscr;

initgraph (graphdriver,graphmode,’d:\bp\bgi’);

setColor(3)’line(250,50,475,200);line(200,50,25,300);

setcolor(8);circle(250,200,100);putpixel(250,200,5);

readln; closegraph;

№43. Әр түрлі түспен берілген геометриялық фигуралардың астына аттарын жазатын программа құру керек.

program syrettext;

uses Graph, Crt;

var GraphDriver: integer; GraphMode:Integer;

Begin ClrScr;

GraphDriver:=0;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

InitGraph(GraphDriver,GraphMode,’d:\bp\bgi’);

SetBkColor(15);SetColor(10);

rectangle (60, 40, 100, 80);SetFillStyle(1,3);FloodFill(300,70,10);

SetColor (0); ;SetTextStyle (5,0,3);

OutTextXY(60,65’RectanglE’);

setcolor(11);circle(200,65,20);setfillstyle(2,4);

setcolor(1);settextstyle(4,0,4);outtextxy (180,80’ circle’);

ellipse(300,80,0,360,50,30); settextstyle(5,0,5); outtextxy(250,90,’ ellipse’)

setcolor(5); line (360,65,450,65);settextstyle (6,0,6); outtextxy(360,80,’  line’);

setcolor(4)arc(500,70,260,,90,20); settextstyle (6,0,6); outtextxy (500,90,’arc’);

readln;

closegraph

end.

№44. Төмендегі суреттерді салуға жазылған программаның қатесін тауып,  толықтырып жаз

UsesGraph,  Crt;

Var GraphDriver,  GraphMode:integer;

Begin  ClrScr;

GraphDriver:=0;

InitGraph (GraphDriver,GraphMode,’);

If  GraphResult <> 0 then

Begin Writeln; Writeln ;Halt;End;

Setbcolor(2)  Setcolor(4)Cirkle (250,150,50);

Setfill style(1,3); floodfill(250,210,2);  Setbcolor(14);

Line(250,50,175,225);line(175,75,325);

Readln;closeckapn; End.

№2.  Uses Graph, Crt;

Var GraphDriver, GraphMode:integer;

Begin ClrScr; GraphDriver:=0;

InitGraph(GraphDriver,GraphMode,’’);

If  GraphResult <> 0 then

Begin Writeln; Writeln;Halt;End;

Setbcolor(14); setcolor(6);

Line (150,100,170,300);lin(150,100,350,300);

Setbkolor(5); Circie(250,500,50);Flooclfill(250,200,5)

Srtfillstyle(3,4)

readln; end.

 

№3. Uses Graph, Crt; Var GraphDriver, GraphMode:integer;

Begin ClrScr; GraphDriver:=0;

InitGraph(GraphDriver,GraphMode,’’);

If  GraphResult <> 0 then

Begin Writeln; Writeln;Halt;End;

setbcolor(1); setcolor(15);

Line (250,50,475,200);Line(200,50,25,300);

Setcolor(3);

Circle(250,200,100,);

Srtfill style(1,3) floodfill(250,200,3);

Readln; gloseckapk; end.

№45. 10 элементтен тұратын А жиымы берілген. Осы жиым элементтерінің қосындысын табатын программа жазыңыз.

Dim a(6) As iteger

Dim і, s As iteger

For i=1 to 6 do

a(i)=InputBox(“Видите a” +str(i))

Next i

S=0

For i=1 to 6

S=s+a(i)

Next i

Print “s=”; s

№46 А(6) бүтін сандары берілген. Жиым элементтерінде кездесетін бірдей көршілес сандар неше рет кездесетінін анықтайтын программа жазыңыз.

Dim a(6) As iteger

Dim i  As iteger

For i=1 to 6 do

a(i)=InputBox(“Видите a” +str(i))

Next i

S=0

For i=1 to 6

k=0

IF a(i)=a(i+1) then k=k+1

PRINT “k=”; k

Next i

№47 Жиымның нөлдік емес элементерін бірге арттыратын прогрпмма жазыңыз.

Dim a(6) As iteger

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dim i As iteger

For i=1 to 6 do

a(i)=InputBox(“Видите a” +str(i))

Next i

For i=1 to 6

IF a(i)<>0 then k=k+1

PRINT “a(i)=”; a(i)

Next i

№48 А жиымының элементтерін өсу ретімен орналастырыңыз.

Dim a(5) As iteger

Dim і,j,k,R As iteger

For i=1 to 5 do

a(i)=InputBox(“Видите a” +str(i))

Next i

k=i

For j=i+1 to 5

k=0

IF a(i)<a(k) then k=j

Next j

R=a(i): a(i)=a(k): a(k)=R

PRINT “a(i)=”; a(i)

Next i

№49 А жиымының элементтерін кему ретімен орналастырыңыз.

Dim a(5) As iteger

Dim і,j,k,R As iteger

For i=1 to 5 do

a(i)=InputBox(“Видите a” +str(i))

Next i

k=i

For j=i+1 to 5

k=0

IF a(i)>a(k) then k=j

Next j

R=a(i): a(i)=a(k): a(k)=R

PRINT “a(i)=”; a(i)

Next i

№50 Реттік нөмірі жұп болып келетін жиым элеметтерін 100 санымен алмастырыңыз.

Dim a(10) As iteger

Dim і As iteger

For i=1 to 10 do

a(i)=InputBox(“Видите a” +str(i))

Print “(a(i)=”; a(i)

Next i

a(i)=100

For i=2 to 100 step 2

a(i)=100

PRINT “a(“;i;”)=100

Next i

№51 Бір өлшемді А(5) жиымы берілген. А-ның элементтерінің жеке  жиым құру керек.

Dim a(10), b(5), c(5) As iteger

For i=1 to 10 do

a(i)=InputBox(“Видите a” +str(i))

Next i

For i=1 to 5

b(i)=a(2*i-1)

c (i)=a(2*i)

Next i

For i=1 to 5

PRINT “b(“i”)=”;b(i)

Next i

For i=1 to 5

PRINT “c(“i”)=”;c(i)

Next i

№52  Жиым А(5) берілген. Егер нольге тең элементтер болса, онда олардың алғашқы бесеуінің нөмірін анықтайтын программа жаз.

Dim a(7) As iteger

Dim і, k As iteger

For i=1 to 7 do

a(i)=InputBox(“Видите a” +str(i))

Next i

For i=1 to 7

IF a(i)=0 then PRINT “a(“;i;”)=0”

Next i

k=k+1

IF k=5 then End

№53 А матрицасы берілген. Барлық баған элементтерінен азайту программасын жазыңыз.

Dim a(3,3) As iteger

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dim і, j As iteger

N=3

For i=1 to 3 do

For j=1 to 3 do

a(i)=InputBox(“Видите a” +str(i))

Next i

Next j

For i=1 to N-1

For j=1 to 3 do

a(i,j)=a(I,j)-a(1,N)

Next i

Next j

For i=1 to 3 do

For j=1 to 3 do

PRINT “a(“i,j”)=0”

IF a(i)=0 then PRINT “a(“;i;”)=”;a(i,j)

Next j

Next i

№54 Келесі шарттарға сәйкесті жиым элементтерінің мәнін өзгертіңіз.

Егер а(і)=7, онда а(i)=1

Егер а(і)=6, онда а(i)=2

Егер а(і)=5, онда а(i)=3

Dim a(9) As iteger

Dim і, k As iteger

For i=1 to 9 do

a(i)=InputBox(“Видите a” +str(i))

Next i

For i=1 to 9 do

IF a(i)=7 then a(i)=1

IF a(i)=7 then a(i)=2

IF a(i)=5 then a(i)=3

Print “a(i)=”;a(i)

Next i

№55 А(9) жиым берілген. Нөлге тең емес элементтерді жиымның алдыңғы жағына, нольге тең элементтерді жиымның соңына орналастыру керек.

Dim a(9) As iteger

Dim і, k As iteger

For i=1 to 9 do

a(i)=InputBox(“Видите a” +str(i))

Next i

For i=1 to 9

IF a(i)<>then PRINT “a(“;i;”)=”; a(i)

Next i

For i=1 to 9

IF a(i)=0 then PRINT “a(i)=”; a(i)

Next i

№56 Екі өлшемді жиым А(4,4) берілген үшінші жолының элементтерінің қосындысын табыңыз.

Dim a(4,4) As iteger

Dim і, j, S As iteger

S=0

For i=1 to 4 do

For j=1 to 4 do

a(i,j)=InputBox(“Видите a” +str(i))

Next i

Next j

For i=1 to 4

Next i

For i=1 to 4

S=S+a(3.j)

Next j

Print “S=”;S

№57      Массасы 5 г дене түзу сызықты қозғалғандығы жылдамдық уақыты берілген. Денеге әсер етуші күшті тап.

Программасы:

  1. Rem
  2. Read m, z1, z2, t
  3. Let F=(m*(z1-z2))/t
  4. Print “F=”;F
  5. End

Run F5.  Enter

№58. 1-ден 15-ке дейінгі барлық полиндром сандардың тізімін басып шығаратын программа құр (полиндром сан деп кері оқығанда да сол санға тең сан, яғни берілген есеп үшін бірінші және үшінші цифрлары тең сандар).

Программасы:

Program Polindrom;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Var a, b, c, P1: integer;

Begin

For a:=1 to 15 do

For c:=0 to 15 do

For b:=1 to 15 do

Begin

P1:=a*100+b*10+c;

If a=c then write (P1:5);

End.

№59. Массивтің  элементтерінің  1-ден 7-ге дейінгі қосындысын тап:

Программасы:

Program  ma;

Const n=7;

Type m1=array [1…n] of  real;

Var a:m1; k: integer; S: real;

begin

for k:=1 to n do

begin  read (a[1,…7]);

end;

S:=ø

for k:=1 to n do

if a[k]>0 then S:=S+a[k];

Write (S);

End.

№60  Мына өрнекті есептеп программасын құр? Q=(1+12/f*d*g).

Программасы:

  1. Rem
  2. Input Q, f, d, g
  3. Q=(1+12/f*d*g).
  4. Print “d=”;d
  5. End.

№61  Тиын ақшаны n рет лақтырғанда  цифр жағымен  түсу жиіліктігін  жуық шамамен  анықтау программасын құрыңыз?

Программасы:

Program G; uses ctr;

{жиіліктік}

Label 10;

Var n, m, k, r:  integer; W: real;

Begin clrscr;

10: Write  (‘n=?’); readln (n); m:=0;

For k:=1 to n do

Begin  r:=round(random)

If r:=1 then m:=m+1;

end;  W:=m/n;

Writeln(n; сынақта сифр көрінуі-? , m ‘, рет’);

Writeln(‘бос орын клавишын бас’);

Repeat until (key pressed); goto 10

End.

№62 S1, V1 жылдамдықпен ағып жатқан өзеннен судың ағысына қатысты V2 жылдамдықпен қарсы жағаға қайықпен  ағысқа перпендикуляр бағытта  жүзіп өту  үшін қанша уақыт кетеді?  t=S/V өтуге кеткен уақыт формуласы.

  1. Rem
  2. Input S,V1,V2
  3. S=80
  4. If V1>V2 then 90
  5. V=Sqr(V2^2-V1^2)
  6. t=S/V
  7. Print “t=”;t
  8. Stop
  9. Print “қайық қарсы жағаға өте алмайды”
  10. End.

№63 Жазық бетте жатқан денеге горизонталь бағытта күш әсер  етеді. Осы күштің әсерінен t — секунтта дене қанша жол жүреді?

  1. Rem
  2. Input M, F, k, t
  3. If F>9.8*k*M then A=(F-9.8*k*M)/M
  4. S=A*(t^2)/2 else S=0
  5. Print “S=”;S
  6. End.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№64  25м мыс. Сымның массасы 100,7г. Сымның диаметрін табыңдар?

L=2500 m=100.7  p=8.94 v=m/p  d=Sqr((4*v)/(p*L))

  1. Rem
  2. Input L, M, R
  3. v=mirIf F>9.8*k*M then A=(F-9.8*k*M)/M
  4. d=Sqr((4*v)/(p*L))
  5. Print “d=”;d
  6. End.

№65  Ұжымдық  мекемеде дипломы бар азаматқа жұмыс ұсыну процесі  жүруде. Оған мамандарды ретімен қабылдайды. Программасын құр?

Program ds;

Var x, y, z, m: real;

Begin read(x, y, z);

If  x>0 then writeln (‘m=’, жұмысқа қабылдау);

Else Writeln(‘y=’, жұмысқа қабылдамау);

If  y>3.5 then writeln (‘m:=’, инженер конструктор);

Else Writeln(‘m :=’, ғылыми қызметкер);

If  z>2 then writeln (‘m:=’, инженер қызметін ұсыну);

Else Writeln(‘m :=’, жұмысқа қабылдамау);

End.

 

№66  Шеңбер

Енгізу файлының аты:  А.in

Шығару файылының аты: А. Out

Есептің жауабы  файылының аты: A. pas

Уақыт шектеу: 2 секунд

Жадыға шектеу:  64 мегабайт

 

Шеңберде бірдей қашықтықта  N нүктелер  белгіленген, олар қарсы сағаттық тілдің бүтін сандармен 1-ден  N-ға нөмірленген. Сіздерге осы шеңбердің бірнеше қос хордалар берілген, хорданың ұштары сол нүктелер болады. Әрбір хордалар үшін анықтаңыздар, олар қиылып  кетеді ме, немесе қиылымайды (сүйкелмейген хордалар қиылған деп саналады).

 

Мәліметтерді енгізу  форматы

Кіріс файлдың бірінші жолында екі бүтін сан тұрады: N және К (1 <=N <=109, 1<=K<=100).  Келесі  К жолда 4 бүтін сан тұрады: А1, В1, А2, В2— бірінші хорданын (А1, В1) және екінші хорданын (А2, В2) нүктелерінің нөмірлері. Жолдағы сандар пробелмен арқылы бөлінген.

 

Мәліметтерді  шығару форматты

Шығыс файлға әрбір қос хорладың үшін бір жол жазылу керек-  YES, егер хордалар  қиылып кетеді, немесе Noегер хордалар қиылыспайды (сүйкелмейді).

 

Мысал

A.in A.out
4 3

1 3 2 4

1 2 3 4

1 2 3 2

YES

NO

YES

 

uses crt;

var e,w,q,i,j,k,l,m,n:longint;

a:array[1..4,1..100]of longint;

b:boolean;

function min(var i,j:longint):longint;

begin

if(i<j)then min:=i else min:=j;

end;

function max(var i,j:longint):longint;

begin

 

if(i<j)then max:=j else max:=i;

end;

begin

assign(input,’a.in’);reset(input);

assign(output,’a.out’);rewrite(output);

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

readln(n,k);

for i:=1 to k do readln(a[1,i],a[2,i],a[3,i],a[4,i]);

for i:=1 to k do begin

if(a[1,i]=a[3,i])or(a[2,i]=a[4,i])then writeln(‘YES’)else begin

b:=false;

q:=abs(a[1,i]-a[2,i]);

if(q<=n-q)then begin

for l:=min(a[1,i],a[2,i])to max(a[1,i],a[2,i])do begin

for j:=max(a[3,i],a[4,i])downto min(a[3,i],a[4,i])do

if(l=j)then begin

b:=true;

writeln(‘YES’);

break;

end;

if b then break;

end;

if(not b)then writeln(‘NO’);

end else begin

e:=max(a[1,i],a[2,i]);

w:=max(a[3,i],a[4,i]);

b:=false;

for l:=min(a[1,i],a[2,i])to max(a[1,i],a[2,i])do begin

if(e=n+1)then e:=1 else inc(e);

for j:=min(a[3,i],a[4,i])to max(a[3,i],a[4,i])do

begin

w:=w-1;

if(e=w)then begin

b:=true;

writeln(‘YES’);

break;

end; end;

if b then break;

end;

if not b then begin writeln(‘NO’);end;

end;

end;  end;

close(input);close(output);

end.

№67  Бөлгіштер

Енгізу файлының аты: В.in

Шығару файылының аты: В. Out

Есептің жауабы  файылының аты: В. pas

Уақыт шектеу: 2 секунд

Жадыға шектеу:  64 мегабайт

 

А оң саны В санының бөлгіші аталып жатыр, егер В А санға қалдықсыз бөлінсе. Мысалы, 15 санында 4 бөлгіш бар: 1,3,5,15. Әрбір берілген сандардың үшін, оның бөлгіштердің саны жұп сан немесе тақ сан болады ма  сіздерге анықтау қажетті.

 

Мәліметтерді енгізу форматы

Кіріс файлдың бірінші жолында бір бүтін сан N (1<n<=105) жазылған. Келесі жолда  N бүтін сан  Хі(1<=Xi<=1018) жазылған. Бір жолдағы сандар аралары пробелмен бөлінген.

 

Мәліметтерді шығару форматы

Шығыс файлда аралары пробелмен бөлінген N сан жазылу керек: i- ші сан 0 деп жазылады, егер Х, бөлгіші саны жұп сан болады, немесе 1, егер Х, бөлгіші саны тақ сан болады.

 

B. in B. out
2

4 5

1 0

uses crt;

var i,j,k,l,m,n:longint;

function prime(n:longint):boolean;

var i:longint;

begin

prime:=true;

for i:=2 to trunc(sqrt(n))do

if(n mod i=0)then begin prime:=false;break;end;

end;

procedure aaa(l:longint);

var i:longint;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

begin

k:=2;

for i:=2 to (l div 2) do

if(l mod i=0)then inc(k);

end;

begin

assign(input,’b.in’);reset(input);

assign(output,’b.out’);rewrite(output);

readln(n);

for i:=1 to n do

begin

read(l);

if(prime(l))then write(‘0 ‘)else begin

k:=0;

aaa(l);

if(odd(k))then write(‘1 ‘)else write(‘0 ‘);

end;

end;

close(input);close(output);

end.

 

№68  Пайда.

Енгізу файлының аты: C.in

Шығару файылының аты: C. Out

Есептің жауабы  файылының аты: C. pas

Уақыт шектеу: 2 секунд

Жадыға шектеу:  64 мегабайт

 

Компьютер процессор бөлігінен және монитордан құралады.Қоймада цессор бөлігі және М  монитор болып жатыр. І-ші  процессор бөлігінің бағасы- Аі тугрик, j-ші монитордың бағасы- Вj тугрик. Дүниежүзілік қаражаттық дағдарыс артынан, і- ші процессор бөлігінен және j-ші монитордан құралған компьютердің бағасы Аi,Bj  (көбейту) тугрик болады. Сіздерге дәл осылай компьютерлердің ең үлкен мүмкін саны  жинау керек, олардың барынша ең көп мүмкін болған жиынтық бағасы болу үшін.

Мәліметтерді енгізу форматты

Кіріс файлдың бірніші жолда екі бүтін сан тұрады N және М (1<=N, M<=1000). Екінші жолда N бүтін сан тұрады: і-ші жолдағы сан Аі. Үшінші жолда М бүтін сан тұрады: j-ші жолдағы сан Вj(1<=Aj, Bj<=1000). Жолдағы сандар пробелмен арқылы бөлінген.

 

Мәліметтерді шығару форматы

Шығыс файлға пробелмен бөлінген екі бүтін сан жазылу керек-ең үлкен мүмкін болған компьютердің саны және олардың барынша ең көп мүмкін болған жиынтық бағасы.

Мысал

C.in C.out
3 2

1 2 3

4 5

2 23

 

uses crt;

type mas=array[1..1000]of longint;

var

i,j,k,l,m,n,min:longint;

sum:longint;

a,b:mas;

procedure sort(var a:mas;n:longint);

begin

for i:=1 to n-1 do

for j:=i+1 to n do

if(a[i]<a[j])then begin

l:=a[i];

a[i]:=a[j];

a[j]:=l;

end;

end;

begin

assign(input,’c.in’);reset(input);

assign(output,’c.out’);rewrite(output);

readln(n,m);

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

for i:=1 to n do read(a[i]);

for j:=1 to m do read(b[j]);

sort(a,n);sort(b,m);

if(n>m)then min:=m else

min:=n;

for i:=1 to min do

sum:=sum+(a[i]*b[i]);

write(min,’ ‘,sum);

close(input);close(output);

end.

 

№69  Жалқаулық.

Енгізу файлының аты: D.in

Шығару файылының аты: D. Out

Есептің жауабы  файылының аты: D. pas

Уақыт шектеу: 2 секунд

Жадыға шектеу:  64 мегабайт

Оқытушы емтиханға дайындалуға үшін оқушыларына  N сұрақтарды берді. Осы сұрақтардан ол емтиханға үшін А сұрақты таңдайды, ал оқушы, бесті алу үшін В сұрақты (бұларды А сұрақтан) жауап беру тиісті. Ку оқушы барлық сұрақтарды оқытуға қаламайды. Бесті алу үшін, сұрақтардың қандай ең аз саны оған жатап алу керек?

Мәліметтерді енгізу форматы

Кіріс  файлдың жекеше жолында  үш бүтін сан жазылған: N, A және В (1<=N<=100000, 1<=B<=A<=N). Сандар аралары пробел арқылы бөлінген.

 

Мәліметтерді шығару форматы

Шығыс файлда бір бүтін  сан жазылу керек- есептің жауабы.

 

Мысал

D.in D.out
10  7  3 6

 

uses crt;

var i,j,k,l,m,n:longint;

begin

assign(input,’d.in’);reset(input);

assign(output,’d.out’);rewrite(output);

readln(i,j,k);

writeln(i-(j-k));

close(input);close(output);

end.

 

№70  Серіппе

Енгізу файлының аты: E.in

Шығару файылының аты: E. Out

Есептің жауабы  файылының аты: E. pas

Уақыт шектеу: 2 секунд

Жадыға шектеу:  64 мегабайт

N  мөлшерлі серіппе- натуральды сандарлардың NxN мөлшерімен кестесі, кесте орталығында әрқашан 1 тұрады, одан оң жақтан 2, серіппе қарсы сағаттық  тілдің бұралып қалып жатыр. N  мөлшерлі серіппесін шығарыңыздар.

Мәліметтерді енгізу форматы

Кіріс файлдың жекеше жолында бір бүтін сан жазылған-  N(1,=N<100, N-тақ сан).

Мәліметтерді  шығару форматы

Шығыс файылдың N жолда N бүтін саны жазу керек- N мөлшерлі спираль. Сандар аралары пробелмен бөлінген болу керек.

 

Мысал

E.in E. out
1 1
3 5 4 3

6 1 2

7 8 9

5 17 16 15 14   13

18  5   4   3    12

19  6   1   2    11

20  7   8   9    10

21 22 23  24  25

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

uses crt;

var w,q,o,i,j,k,l,m,n:longint;

a:array[1..100,1..100]of longint;

b:array[1..100,1..100]of boolean;

procedure aaa(l:longint);

begin

if(n>0)then begin

inc(m);

 

if(m=1)then begin

for i:=1 to n do begin

if(b[l,i]=false)then begin

b[l,i]:=true;

a[l,i]:=o;

dec(o);

end;

end;

aaa(n);

end else

if(m=2)then begin

for i:=1 to n do

begin

if(b[i,l]=false)then begin

b[i,l]:=true;

a[i,l]:=o;dec(o);

end;

end;

aaa(n);

end else

if(m=3)then begin

for i:=n downto 1 do

if(b[l,i]=false)then begin

a[l,i]:=o;dec(o);

b[l,i]:=true;

end;

inc(w);

aaa(w);

end else

if(m=4)then

begin

for i:=n downto 1 do

if(b[i,l]=false)then begin

b[i,l]:=true;a[i,l]:=o;dec(o);

end;

m:=0;

if(m=0)then begin inc(k);dec(n);end;

aaa(k);

end;

end;end;

begin

assign(input,’e.in’);reset(input);

assign(output,’e.out’);rewrite(output);

w:=0;

readln(n);q:=n;k:=1;

m:=0;o:=sqr(n);

fillchar(a,sizeof(a),0);

fillchar(b,sizeof(b),false);

aaa(1);

for i:=q downto 1 do

begin for j:=q downto 1 do write(a[i,j],’ ‘);writeln;end;

close(input);close(output);

end.

 

№71   Дәрежесі

Енгізу файлының аты: F.in

Шығару файылының аты: F. Out

Есептің жауабы  файылының аты:F. pas

Уақыт шектеу: 2 секунд

Жадыға шектеу:  64 мегабайт

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Сіздерге А,В және С бүтін сандары  берілген.  АВ(А-нің  В дәрежесі) С-ға  бөлуінің қалдығы шығарыңыздар. Назарды  ықылас білдіріңіздер:

(Х-Y) mod Z=((X mod Z)* (Y mod Z)) mod Z

(Х-Y) mod Z=((X mod Z)+ (Y mod Z)) mod Z

 

Мәліметтерді  енгізу форматы

Кіріс файлдың жекеше жолында үш бүтін сан жазылған А,В,С(0<=A, B<=1018,1<=C<=1018). Сандар аралары пробел арқылы бөлінген.

 

Мәліметтерді шығару форматы

Шығыс файлда бір бүтін сан жазылу керек-есептің жауабы.

 

Мысал

F. in F. out
3  4  5 1

 

uses crt;

var i,j,k,l,m,n:longint;

begin

assign(input,’f.in’);reset(input);

assign(output,’f.out’);rewrite(output);

readln(i,j,k);

l:=1;m:=0;

repeat

inc(m);

l:=l*(i mod k);

until(m=j);

writeln(l mod k);

close(input);close(output);

end.

№72  Спортшы бірінші күні 10 км жүгірді. Әр күні ол  күнделікті жүгіру нормасына 10 %  қосып отырды.Спортшы неше күнен кейін:

а) 20 км астам жол жүгіреді;

  1. b) қосқанда 100 км астам жол жүгіреді.
  2. a) Program F7_a1;

Var  s: real; i: integer;

Begin

S:=10; i:=1;

While s<=20 do

Begin

I:=i+1;s:=s+0.1*s end;

Write (‘20 км астам жол жүгіреды ол ‘,I,’күні’);

End.

 

  1. b) Program F7_b1;

Var  s, sum: real; i: integer;

Begin

S:=10; i:=1; sum:=s;

While sum<=100 do

Begin

I:=i+1;s:=s+0.1*s;sum:=sum+s end;

Write (‘қосқанда 100 км астам жол жүгіреді, ол.’,I,’күні’);

End.

№73  Берілген үштаңбалы санның бірдей цифрларының бар екенін анықтайтын программа жаз.

 

Program F8_a1;

Var x,x1,x2,x3: integer;

Begin  writeln; write(‘үш таңбалы санды енгіз’); read(x);

x1:=x mod 10;

x2:= x mod 10;

x:=x div 10;

x3:=x div 10;

if (x1=x2) or (x2=x3) or (x1=x3) then  write(‘бар ’) else  write (‘ жоқ’);

end.

№74   N элементтен түратын массив берілген. Оны төмендегі берілген ереже бойынша өзгертіп жаңа массив құрастыратын программа жаз(егер хкі— мағынасында берілсе  к-жаңа массивтің элементы болады):

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  1. Xri =max x, егер       I<=i<=k;
  2. массив элементтерінің  кері жағдайдағы;
  3. XiN=XI, xik=xk+1 , мұнда k=1,2,…N-1 .

 

  1. Program F9_d1;

Const n=5;

Var  x:array[1..n] of integer; i, k, max : integer;

Begin

For I:=1 to n do

Begin

Write(‘массив элементінің нөмірін енгіз’, i); readln (x[i]);

End;

For k:=1 to n do

Begin

Max= x[k];

For i:=1 to k do if x [i]>  max  then max:= x[i];

X[k]:= max;

End;

For i:=1 to n do write (‘  ‘,x[i])

End.

 

  1. Program F9_d2;

Const n=5;

Var  x:array[1..n] of  integer; i,z : integer;

Begin

For I:=1 to n do

Begin

Write(‘массив элементінің нөмірін енгіз’, i); readln (x[i]);

End;

For i:=1 to n do

Begin

z:= x[i];

x [i]:= x[n-i+1];

x[n-i+1]:= z;

End;

For i:=1 to n do write (‘  ‘,x[i])

End.

 

  1. Program F9_d3;

Const n=5;

Var  x:array[1..n] of integer; I, z : integer;

Begin

For I:=1 to n do

Begin

Write(‘массив элементінің нөмірін енгіз’, i); readln (x[i]);

End;

Z:= x[n];

x [n]:= x[1];

for i:=1 to n-2 do x[i]= x[i+1];

x[n-1];=z;

For i:=1 to n do write (‘  ‘,x[i])

End.

 

№75   Х және У  массив элементтері кему ретімен орналасқан. Массив элементтерін  бір  Z массивіне қосып, оның элменттерінде кему ретілігімен орналстырып  программа жаз.

Program F10_d1;

Const n=5;

Var  x,y:array[1..n] of  integer;  z :array[1..2*n] of integer; I,j,k,m:integer;

Begin

For I:=1 to n do

Begin

Write(‘x,y   элементінің нөмірін енгіз’, i); readln (x[i], y[i]);

end;

k:=0;

for i:=1 to n do

begin

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

k:=k+1; z[k]:=x[i];

k:=k+1; z[k]:=y[i];

End;

For  i:=1 to n do

Begin

M=z[i]; k:=I;

For  j:=I  to  n  do  if  z[j]>m then begin  m:=z[j]; k:=j  end;

B:=z[i]; z[i]=z[k]; z[k]:=b

End;

For  i:=1 to  n do  write(‘  ‘,z[i])

End.

№76   Қашықтан сегіру жарысының қортындысы келесі матрицада көрсетіледі 5х3(5- спортшы, 3- әр споршының кезегі). Қандай споршы, қай кезекте ең жоғары нәтиже көрсететін программа жаз.

Program f11_d1;

Var I,j,max,k,m: integer; a:array[1..5,1..3]  of  integer;

Begin

For  i:=1  to  5  do

For   j:=1 to 3 do

Begin

Write(‘енгіз а ’, I,j); read (a[I,j]);

End;

Writeln(‘енгізілген екі өлшемді массивтің түрі:’);

For  i:=1 to 5 do

Begin

For  j:=1 to 3  do  write(a[I,j]:3);

Writeln end;

Max:=a[1,1]; k:=1; m:=1;

For   i:=1  to 5  do

For  j:=1  to 3  do

If  a(I,j)>  max  then  begin  max:=a[I,j];  k:=I; m:=j  end;

Write(‘жоғары нәтиже =’. max);

Write(‘споршы нөмірі’, k,’кезекті нөмірде’, m)  end.

№77  3х3 берілген екі өлшемді массивтің қатар , бағана  және диагональ бойынша сандардың қосындысы бірдей матрицаны шығаратын программа жаз. Мысалы:

 

2 9 4
7 5 3
6 1 8

 

Program f12_d1;

Const  n=3;

Var I,j,x1,k,s,s1: integer; a: array[1..n,1..n] of  integer;

Begin

For  I:=1   to  n  do

For  j:=1   to  n  do

Begin

Write(‘ а енгізу’, I,j ); read(a[I,j]);

End;

Writeln(‘енгізілген матрица түрі:’);

For  I:=1  to  n  do

Begin

For  j:=1  to  n  do   write(a[I,j]:3);

Writeln

End;

X1:=0;

For  i=1  to  n  do  x1:=x1+ a(1,i)  k:=0; for  i:=1  to  n  do

Begin  s:=0;

For  j:=1  to  n  do  s:=s+a[I,j];

If  s=x1  then  k:=k+1;

End;

For   i:=1  to  n  do

Begin   s:=0;

For  j:=1   to  n  do  s:=s+a[j,i];

If  s=x1  then  k:=k+1  end;

S:=0;  s1:=0;

For  i:=1 to  n  do  begin

S:=s+a[I,i];

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

S1:=s1+a[I,n-i+1]  end;

If  s=x1  then  k=k+1;  if  s1=x1  then  k=k+1;

If  k=2*n+2   then   write(‘магикалық квадрат’)  else  write (‘жоқ’)  end.

№78  Латын кестесі

Берілген 4х4 екі өлшемді массивтің қатары мен бағанасында  1 ден 4-ке дейінгі сандар бір рет қана кездесетін  матрица екенін анықтайтын программа жаз. Мысалы:

1 2 3 4
2 1 4 3
3 4 1 2
4 3 2 1

 

Program f13_d1;

Label 1,2;

Const  n=4;

Var  I,j,s,s1:integer: a: array[1..n,1..n] of  integer;

Begin

For  i:=1  to  n  do

For  j:=1  to  n  do

Begin

Write(‘’,I,j); read( a[I,j]);

End;

Writeln(‘’);

For i:=1  to  n  do

Begin

For  j:=1  to  n  do  write(a[I,j]:3);

Writeln

End;

S1:=0;

For i:=1  to  n  do  s1:=s1+I;

For  i:=1  to  n  do

Begin

S:=0;

For  j:=1  to n  do  s:=s+a[I,j];

If   s<>s1   then   goto  1

End;

For  i:=1  to n do

Begin

S:=0;

For  j:=1  to  n  do  s:=s+a[j,i];

If  s <> s1  then  goto  1

End;

Write(‘латын квадрат’);

Goto 2;

1: write(‘’);

2: end.

 

№79 Берілген санды ондық жүйеден : а) екілік санау жүйесіне;

  1. b) сегіздік санау жүйесіне аударатын программа жаз.

Program f14_d1;

Var  x,x1:integer;

Function  dv(x:integer): integer;

Var  y,z,k: integer;

Begin z:=1; y:=0;

While  x> 0  do  begin

K:=x   mod 2;  y:=y+k*z; z:=z*10;x:=x  div  2  end; end;

Function   vos(x: integer): integer;

Var  y,z,k: integer;

Begin  z:=1;  y:=0;

While  x>0  do  begin

K:=x  mod  8;  y:=y+ k*z; z:=z*10; x:=x  div  8

End; end;

Begin

Write(‘ санды енгіз’,x); x1:= dv(x);

Write(‘сан’, x,’екілік санау жүйесі=’, x1);

X1:=vos(x);

Write(‘саны’, x,’сегіздік санау жүйесінде=’, x1);

End.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№80

1,            мұнда  n =0

Xn=  {    1/x|n|          мұнда  n< 0

X*xn-1      мұнда  n > 0

Х саның  n- дәріжесін, жоғардағы формула  бойынша табатын программа жаз.

 

Program f15_d1;

Var  x,y:real; k,n:integer;

Function xn(x:real; n: integer): real;

Begin

If  n=0  then  xn:=1  else  xn:=x*xn(x,n-1)

End;

Begin

Writeln; write( ‘x,n енгіз’); readln(x,n);

If  n< 0 then  begin k:=-1; n:=abs(n)  end;

Y:=xn(x,n);

If  k=-1  then  y:=1/y;

Write(‘x-тің  дәрежесі  n=’, y) end.

 

№81 M мен N  натурал сандары берілген. М  санынан  кіші және   N санның  цифрлардың квадратына  тең  сандарды табатын программа жаз.

Program f16_d1;

Label 1;

Var  I,j,m,n,x,a,s: integer;

Begin  writeln; write(‘M,N енгіз’  ) ; readln(m,n);

For i:=1 to  m-1  do  begin

S:=0; x:=I;

1: a:=x mod  10;  s:=s+a;

X:=x  div  10;

If  x> 0  then  goto 1;

If  s*s= n   then  write(‘  ‘, i)

End;

Readln;

End.

 

№82  Берілген натурал санды 16-лық есептеу өлшеміне  ауыстыратын программа жаз.

Program f17_d1;

Var n,k,r,x,x1: integer; as.bs: string;

Begin

Writeln; write(‘ондық  санды енгіз ’); read (x); x1:=x;

As:= ‘’; write (‘есепетеу жүйенің негізін енгіз’); read(n);

While  x> 0 do  begin k:=x  mod  n; x:=x div  n;

If  k < 10  then  str (k,bs)  else  bs:= chr(ord(‘A’)+k-10);

As:= bs+as  end;  write (‘сан’, x1,’ есесптеу өлшемінің негізі’, n,’=’, as)  end.

 

№83  Берілген мәтіннің ішіндегі ең ұзын  сөзды  таңдайтын программа жаз.

Program f18_d1;

Label 1;

Var  I,m,l,k,d: longint; t,n: string;

Begin

Writeln; write (‘мәтін енгіз’); readln(t); t:=+’ ’;

I:= length(t); m:=0; k:=1; i:=1;

While i<=l  do  begin

If  copy (t,I,1)=’’  then   begin  d:=i-k;

If  d> m  then   begin

M:=d; n:= copy(t,k,d);

End;

K:=i+1; end;

1: I:=i+1  end;  write(‘ ең ұзын сөз’’  ‘,n,’’’әріптер саны  ‘, m); readln; end.

№84 Мәтін ішіндегі  сөздердің соңында берілген әріп қанша кездеседі, оны пайыз түрін аудар.

Program f19_d1;

Var  I,s,l,k,s1:  longint; t,a: string;  p: real;

Begin

Writeln; write (‘мәтін енгіз’); readln(t); t:=+’ ’;

I:= length(t); write(‘берілген әріпті енгіз ’); readln(a);

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

K:=1; s:=0; s1:=0;

For  i:=1 to l  do  begin

If   copy  (t,I,1)= ‘ ‘   then  begin

If  copy  (t,k,1)= a   then s1:=s1+1;

S:=s+1; k:=i+1;

End; end; p:=s1*100/s;

Write(‘берілген әріптің пайызы ’’’, а, ‘’’ тең=’, p);  readln; end.

 

№85 Фамилия  тізімін пробел арқылы енгізіп, осы  тізімді берілген әріптен бастап құрайтын программа жаз.    

Program f20_d1;

Var  I ,m ,l, k, d: longint; t, a: string;

Begin writeln; write(‘тізімді енгіз ’); readln(t); t:=t+’;

L:= length(t); write(‘берілген әріпті енгіз  ‘); readln(a); k:=l;

For   i:=1  to l  do  begin

If  copy (t,I,1)= ‘  ‘  then  begin

If  copy (t,k,1)= a  then   write(‘ ‘,  copy(t,k,i-k)); k:=i+1;

end; end;  readln;  end.

 

№86 Берілген  екі таңбалы санды жазу  түрінде жазылатын программа жаз (мысалы, 64 –ті  «алпыс төрт » деген мәлімет шығару).

Program  f21_d1;

Label 1;

Var  n,n1, n2: longint; s: string;

Begin

Writeln; write(‘’); readln(n);

N1:= n  mod  10;

N2:= n  div  10;

If  (n>=10)  and  (n<20)  then  begin

If  n=10  then  s:=’он’;

If  n=11  then  s:=’он  бір’;

If  n=12  then  s:=’он екі’;

If  n=13  then  s:=’он  үш’;

If  n=14  then  s:=’он  төрт’;

If  n=15  then  s:=’он  бес’;

If  n=16  then  s:=’он  алты’;

If  n=17  then  s:=’он  жеті’;

If  n=18  then  s:=’он  сегіз’;

If  n=19  then  s:=’он  тоғыз’;

Goto 1  end;

If  n2=2  then  s:=’жиырма’;

If  n2=3  then  s:=’отыз’;

If  n2=4  then  s:=’қырық’;

If  n2=5  then  s:=’елу’;

If  n2=6  then  s:=’алпыс’;

If  n2=7  then  s:=’жетпіс’;

If  n2=8  then  s:=’сексен’;

If  n2=9  then  s:=’тоқсан’;

If   n1=1   then  s:=s+’бір ‘;

If   n1=2   then  s:=s+’ екі‘;

If   n1=3   then  s:=s+’үш ‘;

If   n1=4   then  s:=s+’төрт ‘;

If   n1=5   then  s:=s+’ бес‘;

If   n1=6   then  s:=s+’ алты‘;

If   n1=7   then  s:=s+’жеті ‘;

If   n1=8   then  s:=s+’ сегіз‘;

If   n1=9   then  s:=s+’ тоғыз‘;

1:write(s);

Readln; end.

 

№87  Берілген квадратық матрицаның элементтерін спираль бойымен орналастыр. Мысалы, 7 х7 квадраттық матрицасы берілген, оны толықтыру ретілгі

  • 2     3    4    5    6    7

24   25  26  27  28   29  8

23   40  41  42  43  30   9

22  39  48   49  44  31  10

21  38  47   46  45  32  11

20  37  36   35  34  33  12

19  18  17   16  15  14  13

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Program f22_d1;

Label 1,2;

Const  n=7;

Var  I,j,k,c,r,m,g,p: integer;

Begin  k:=1; c:=0; r:=1;

Writeln;

For  i:=1  to  (n  div 2)  +1  do  begin

For  j:=I  to n-i+1  do  begin

C:=c+1; a[r,c]:=k; k:=k+1; write(a[r,c], ‘ ’)  end;

For  m:=i+1  to  n-i+1  do  begin  r:=r+1; a[r,c]:=k; k:=k+1  end;

For  p:=n-I  downto  I  do  begin  c:=c-1; a[r,c]:=k; k:=k+1  end;

For  q:=n-i+1  downto  i+2 do begin  r:=r-1; a[r,c]:= k; k:=k+1  end; end;

Writeln; for  i:=1  to  n  do  begin  writeln;

For j:=1  to  n  do  write(a[I,j]-5); end; end.

№88  a,b,c  натурал сандары берілген, олар келесі  күнің  күнін, айын және жылын белгілейтін сандар болатын программа жаз.  

Program f23_ d1;

Label 1;

Var  a,b,c,a1,b1,c1: integer;

D: array[1..12]  of  integer;

Begin writeln; write(‘күн, ай және жылын енгіз’); read(a,b,c);

D[1]:=31; if  c  mod  2 =0  then  d[2]:=29  else  d[2]:=28;

If(c  mod  100=0)  and  (c mod 400 <>0)  then d[2]:=28;

D[3]:=31; d[4]:=30; d[5]:=31; d[6]:=30; d[7]:=31; d[8]:=31;

d[9]:=30; d[10]:=31; d[11]:=30; d[12]:=31;

if (b=12) and (a=31) then  begin  a1:=1; b1:=1; c1:=c+1; goto 1 end;

if  a=d[b]  then  begin a1:=1; b1:=b+1;c1:=c  end  else  begin  a1:=a+1; b1:=b; c1:=c  end;

1: writeln; write(‘’, a1,’’,b1,’’,c1); end.

№89 Мұғалімдер күні жыл сайын қазан айның бірнші жексенбісінде  аталып өтеді. Берілген n саны  жыл нөмірін белгілейді. Көрсетілген жылдың мұғалімдер мерекесіне  сәйкес келетін санын анықта.

Program f24_d1;

Label 1,2,3;

Var  n,i,s,s1,d1,v,v1,d2,c : integer;

Begin   writeln; write(‘ жылын енгіз’); read(n);

S:=1; for i:=1  to  n-1  do  begin

if (I  mod  4)= 0  then  v:=366 else v:=365;

if (I  mod  100= 0)  and (I  mod 400 <>0)  then  v:=365 ;

 

s:=s+v;end; s1:=5*31+28+3*30;

if (n  mod  4)= 0  then  v1:=1 else v:=0;

if (n  mod  100= 0)  and (I  mod 400 <>0)  then  v:=0;

s1:=s1+v1; s:=s+s1;d2:=s  mod  7;  c:=7-d2;

write(‘c,s1,d1,d2’,c,s1,d1,d2);

if  c >7  then  c:=c-7;  write(‘f’,v); writeln; write(‘’);

End.

 

№90

Program f24_d1;

Label 1,2,3;

Var  i,a,b,c,s,s1: integer;

D: array[1..12]  of  integer;

Begin 1: writeln; write(‘күн, ай және жылын енгіз’); read(a,b,c);

D[1]:=31; if  c  mod  2 =0  then  d[2]:=29  else  d[2]:=28;

If(c  mod  100=0)  and  (c mod 400 <>0)  then d[2]:=28;

D[3]:=31; d[4]:=30; d[5]:=31; d[6]:=30; d[7]:=31; d[8]:=31;

d[9]:=30; d[10]:=31; d[11]:=30; d[12]:=31;

if (a>d[b])  or  (b> 12)  or (c<0)  then  begin  write(‘’);  goto  1  end;

if  b=1  then   begin  s:=a-1;  goto 2  end;

s:=0;s1:=0;for  i:=1  to  b-1  do  s:=s+d[i]; s:=s+a-1;

2: if  b=12  then  begin  s1:=31- a; goto 3 end;

For i:=b  to 12  do  s1:=s1+d[i]; s1:=s1-a;

3:  write(‘’, s); write(‘’,s1)

End.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№91 Шахмат  королі. Өлшемі  8х8  болған  шахмат  тақтасында ақтың  корлі  мен қараның  пешкалары  (пешкалар  саны 1-ден 8-ге  дейінгі  аралықта  мән  қабылдайды) орналасқан.

Ақтың  королі  тек  үш  бағытта  қозғалады.

Тұрған  қатарынан  оңға  қарай  тік;

Диоганаль  бойынша  оңға  қарай  төмен;

Төмен;

Король пешкаларды  жеуіне  болады. Пешкалар бастапқы тұрған  орындарынан қозғалмайды. Пешкалар  шахмат  ойындағыдай  шабуылдайды, король  пешкалар  шабуылдайтын  алаңдарға  жүре  алмайды Шахмат  тақтасы  латын алфавитінің  А, B, C, D, T,F,G,H  әріптерімен  және 1-ден 8- ге  дейінгі  цифрлармен  белгіленеді.

Тапсырма: Ақтың королі шахмат  тақтасындағы көрсетілген торкөзге  жету  үшін  жүруі  керек  болған  ең  аз  қадамдар  санын тап.

Кіру  файылының  форматы: Кіру файылының алғашқы  сегіз  қатарында шахмат тақтасымен ондағы тастардың  орналасуы  берілген. Король  «К» әрпімен  пешка «Р»  әрпімен, ал  бос  орын «.»  символымен бейнеленеді. Кіру  файылының соңғы  қатарында  король  баруы  керек  торкөздің аты көрсетілген.

Шығу  файылының  форматы: шығу файылында  тек  бірғана сан королдің  көрсетілген  торкөзге  жету үшін жасауы керек ең аз қадам саны жазылған.

Кіру  файлы: Korol.in

……..

……..

……..

..K….

……..

….P..

…..P.

H1

Шығу  файлы: Korol.out

Есептің  алгоритмі: Есепті  шығаруда ең  алдымен  шахмат  жазуы  танитындай  екі  өлшемді  кесте  жасаймыз. Одан кейін  екі  өлшемді  қосымша  сандық кесте  аламыз. Осы  кестеде  корольдің  тұрған  орнын «2» деп, пешкалардың шабуылдайтын  торкөздерін «1»  деп  белгілеп  аламыз.

Король  есептің  шарты  бойынша  үш  бағытқа  жүреді:

 

I,j                  I,j+1

 

I+1,j              i+1,j+1

 

Бұл  есеп  «бұтақ (дерево)»  әдісіне  келеді. Королмен  осы  үш  бағыттағы  әрбір  торкозге  жүріп көреміз. Осы үш торкөздің  әрбірінен  тағы  үш  торкөзге  жүруге  болады  және  тағыда  сол сияқты. Әрбір  торкөзге  жасалынған  қадам  санын  жазып  отырамыз. Король  көрсетілген  торкөзге  жеткенде  сол торкөздегі  сан, ең аз  қадам  санын  береді.

Шешімі:

Program KOROL;

Uses  crt;

Const

Y: array[1..8]  of  string=(‘A’,’B’,’C’,’D’,’E’,’F’,’G’,’H’);

Label 1;

Var   I,j,k,t,f,r,l,p: 0..16;

B: array[1..8,1..8]  of  string [2];

C: array[1..8] of  string [8];

A: array[1..8,1..8]  of  0..16;

Q: string;

Procedure  juru;

Begin

If(i+1<=8) and (a[i+2,j]=0)  then  if  (f=i+1)  and (r=j)

Then  t:=1

Else

Begin

A[i+1,j]:=i+1;k:=1;

End

If(j+1<=8) and (a[I,j+1]=0)  then if(f=i) and (r=j+1) then t:=1 else begin

A[I,j+1]:=i+1; k:=1; end;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

If(j+1<=8) and (,j+1<=8)  and (a[i+1,j+1]=0) then  if(f=i+1) and (r=j+1) then t:=1 else begin

A[i+j+1]:=i+1; k:=1; end; end;

Procedure aqw;

Begin

If(i-1>=1) and (j-1>=1)  then  a[i-1,j-1]:=1;

If(i-1>=1) and (j+1<=8)  then  a[i-1,j+1]:=1;

A[I,j]:=0;

End; begin clrscr; p:=9; for i:=1 to 8 do

Begin p:=p-1;

For j:=1 to 8  do

Begin

Str(p,q); b[I,j]:=y[j]+q;

End; end; assign() input, ‘korol.in’);

Reset(input);

assign() output, ‘korol.out’);

rewrite(output);

for i:=1  to 8 do

readln(c[i]); close(input);

for i:-1 to 8 do

for j:=1 to 8 do

begin

if  b[I,j]=q  then begin  f:=I; r:=j; end;

if  copy(c[i],j,1)= “K”   then begin a[I,j]:=2; l:=I; t:=j: end;

if  copy(c[i],j,l)=”P”  then  a[I,j]:=1;

end; if  not((1<=f) and (t<=r))  then  begin  writeln(“no  solution”); exit; end;

if(l=f)  and (t=r)  then  begin  writeln(0); exit; end;

for i:=1  to  8  do

for  j:=1 to  8  do

if  a[I,j]=1  then  aqw;

t:=0; l:=2; for i:=1  to 8  do

for  j:=1  to  8  do

if  a[I,j]=1  then  juru; inc(l);

if  t=1  then  begin writeln(1-2); halt; end;

if  k<>0 then  goto 1;

writeln(“no  solution”);

close(output); end.

 

№92 Меретой.  Ғасыр  мерейтойы  деп атақты  адамдардың туылған  күнінен бастап 100 немесе 200  жыл  өтуін  айтамыз. Қалада атақты бір ақынның  ғасырлық мерейтойын  тойламақшы. Осыған  орай ұйымдастырушылар  қала  орталығында үлкен  табло  іліп  қоюды дұрыс  деп тапты. Бұл  таблоның  қызметі  мерейтойға  дейін  неше  күн  қалғаны  көрсету.

Тапсырма: осы  таблоның жұмыс істеуін  қамтамасыз  ететін, ақынның  туылған күні  мен ағымдағы мерзімге қарап мерейтойға неше күн қалғанын анықтайтын программа жазу керек.

Ескерту: сіз жазған программа таблоның  1999-2099  жылдар аралығында дұрыс  жұмыс жасауын  қаматамасыз  ету керек.

Кіру файылындағы  мәліметтің форматы: кіру файлы екі қатардан  тұрады. Бірініші  қатарда- ақынның  туылған күні  мына  форматта :кк:аа:жжжж; екінші қатарда , дәл  осы форматтағыдай  ағымдағы  мерзім берілген.

Шығу файылындағы мәліметтің  форматы: сіз  жазған программа шығу  файлына  мерейтойға  қалған күндердің  санын, егер мерейтой өту  үстінде  болса  немесе  өтіп  кеткен болса «тойлануда»  деген жауап  шығару  керек.

Есептің  алгоритмдік  шешуі: бұл  есепте  берілген ақынның  туылған күні  айы, жылы  мен ағымдағы  күн, ай, жыл айырмашылығын  есепке  аламыз. Одан төмендегі шарттар  туындайды:

Kyn2-kyn 1<=0

Ai2-ai1<=0

Gil2  mod 4=0  болса, онда  ақпан 29-ына бітеді. Егер gil2-gil1  mod 10=9  онда, мерейтойға  әлі  жылға жуық  уақыт  бар  болып, мына шарт арқылы  тексереміз. Gil2  mod  4=3  then  b[2]:=29;

Program mereitoi;

Uses crt;

Label 1;

Const  b: array[1..12]  of  integer=(31,28,31,30,31,30,31,31,30,31,30,31);

Var s,r,m: string;

Q,I,j,n,k,,l,p,gil2,kyn1,kyn2,ail,ai2: integer;

Begin

Clrscr; assign(input,”input.in”)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Reset(input);

Readln(s); readln(r);

Close(input);

Assign(output,”output.out”);

Rewrite(output);

K:=pos(“.”,s); m:=copy(s,l,k-1); delete(s,1,k);

Val(m,kyn1,q);k:=post(“.”,s); m:=copy(s,l,k-1);

Delete(s,l,k); val(m,ail,q);val(s,gil1,q);

K:=pos(“.”,r): m:=copy(r,l,k-1);delete(r,l,k);

Val(m,kyn2,q);k:=pos(“.”,r); m:=cope(r-1,k-1);

Delete(r,l,k);val(m,ai2,q);

Var(r,gil2,q);p:=gil2-gil1;

Q:=p  mod  10; p=0;

If  q=9  then  begin

If (gil2  mod  4=3)  or  ((ai2<3)  and (gil2  mod  4=0))  then b[2]:=29;

K:b[ai2]-kyn2;

For  i:=ai2+1  to 12  do

P:=p+b[i];

For i:=1  to  ail-1  do

P:= p+b[i]; p:=p+kyn1+k;

Goto 1; end;

If  (ai1<=ai2)  and (kyn2>= kyn1)  then  begin  writeln(“toilanyda”);  exit; end;

If  (ai1<=ai2)  and (kyn1>= kyn2)  then  begin  p:=kyn1-kyn2; goto 1; end;

P:=gil2  mod 4;

If  p=0  then  b[2]:=29;

Q:=ai1-ai2; k:=b[ai2]- kyn2;

If  q=1  then  begin  p:=k+kyn1; goto 1; end;

Q:=0;

For i:=ai2+1  to  ai1-1  do

Q:=q+b[i];p:=k+q+kyn1;

L:writeln(p);

Close(output);

End.

 

№93 Бөліктерге  ажырату. Натурал М(м<30000) санын  N(N<20)  бүтін,  тең  немесе  жобамен  тең  бөліктерге  ажырату  керек. Жобамен тең бөлік деп, кез-келген  екі  бөліктің  айырмашылығы 1-ден аспаған  бөліктерді  айтамыз.

Кіру файылындағы  мәліметтің  форматы: Бірінші  қатар-М, екінші қатар- ON;

Шығу  файлындағы  мәліметтің  форматы: Өсу  ретімен  реттелген  N саннан  тұратын  бір қатар:

Кіру  файлы:                                   Шығу  файлы:

Input.in                                              Output.out

13                                                       3  3  3  4

4

Program bolik;

Uses crt;

Var  p, n, m, k: integer;

Begin clrscr;

Assigin(input,’input.in’);

Reset(input);

Readln(n);

Close(input);

Assign(output,’output.out’);

Rewrite(output);

P:=m  od  n; k:=m  div  n;

If  p=0  then

For  i:=1  to  n  do

Write(k,’  ’);

Else

Begin

For  i:=1  to  n-p  do

Write(k,’  ‘);

For I:=1  to  p  do

Wr3te(k+1,’  ‘);

End;

Close(output);

End.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№94  Ферзілер. Олипиадаларда  жиі келетін  есептердің  бірі-  «ферзілерді  орналастыру»  есебі. Бұл  есептің  шарты  мынадай: N  ферзіні   n x n-  шахмат  тақтасына  бір-біріне  қауіп  төндірмейтіндей  етіп  орналастыр  және осындай  орналастырулардың  барлық  варианттарын  көрсет. Мұндай  орналастыруды «қауіпсіз» орналастырулар деп  те  атайды. «Input.txt»  файлында   [4..20] аралығынан алынған   n- ферзілер  саны  болу  керек. Ал “output.txt” файлында  әрбір  «қауіпсіз» орналастыруға сәйкес  келетін  натурал  сандар  қатарларды  болу керек. Қатардағы  әрбір  санның  реттік  нөмірі  шахмат тақтасының  вертикаль  нөмірін, ал  мәні горизонаталь  нөмірін  көрсету  креке. Мысалға, «Input.txt»  файлында   4 саны  болса, онда “output.txt” файлында  мынадай  сан  қатарлары  болу керек:

1 3 5 2 4

1 4 2 5 3

Program fersi;

Type

TNom=1..20;

TPole=array[tNom]  of TNom;

Var

N:TNom;

Pole:Ypole;

F:text;

Perv:Boolean;

Procedure  Sohr;

Var i:TNom;

Begin

Assign(f,’output.txt’);

Append(f);

If  perv  then  writeln(f)  else  perv:=true;

For i:=1  to n-1  do  write(F,Pole[i],’ ‘);

Write(f,pole[n]);  close(f);

End;

Function  prover(i:TNom): Boolean;

Var

J:TNom;

Flag: Boolean;

Begin

J:=1;

Flag:=true;

While(j<>i)  and  flag  do

Begin

Flag:=(pole[i]<>pole[j])  and (abs (pole[j]<>i-j); j:=j+1; end;

Prover:=flag; end;

Procedure poisk(I:TNom);

Var j,k:TNom;

Begin

For k:=1 to  n  do

Begin

Pole[i]:=k;

If  prover(i)  then

If  i=n  then  sohr else poisk(i+1); end;end;

Begin

Assign(f,’input.txt’);

Reset(f);

Read(f,n);

Close(f);

Assign(f,’output.txt’);

Rewrite(f);

Close(f);

Perv:=false; poisk(1);

End.

№95  Салыстыру.  Сізге  А  және В  екі саны  берілген. Соларды  салыстыру  керек  және салыстыру қортындысын  шығару  қажет.

Енгізу  файлының аты: compare.in

Шығару  файлының  аты: compare.out

Кіріс  файылдың жалғыз  жолында  А  және В  екі  бүтін  сан бар. Әр сан  100- ден аспайтын  таңбадан  тұрады. Егер  санды  1-ден  көп таңба  болса, бірінші таңба  нөл  емес. Сандар  бос  орынмен  бөлінген.

Есептің  шешімі.

Program salistiru(input,output);

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Type  aa=array[0..100]  of  0..9;

Var  a,b:aa;

Code:integer;

Ch:char;

F: Boolean;

Function  eq(a1,b1: aa): boolean;

Var  j:integer;

Begin

Eq:=false;

If  (a1[0]<>b1[0])  then  exit

Else  begin

J:=1;

While(j<=a[0])  and (a1[j]=b1[j])  do  inc(j);

Eq:=j=a1[0]+1;

End; end;

Function  more(a1,b1:aa):  Boolean;

Var  j: integer;

Begin  if  a1[0]< b1[0]   then  more:=false  else  if  a1[0]>b1[0]  then more:= true  else  begin j:=a[0];

While(j>0)  and (a1[j]=b1[j])  do  dec(j);

If  j=0  then more:=false  else  if  a1[j]> b1[j]  then  more:=true  else  more:=  false; end; end;

Procedure  printA;

Var  i:byte;

Begin  for  i:=1  to   a[0]   do  write(a[j]); end;

Procedure  printB;

Var  j: byte;

Begin  for  j:=1  to  b[0]  do  write(b[j]);  end;

Begin

Assign(input,’compare.in’);  reset(inpuy);

F:=true;

While  not(eof(input))  do

Begin

Read(ch);

If  ch=’  ‘ then   begin  f:=false;  read(ch); end;

If  f  then  begin  inc(a[0]); val(ch,a[a[0]], code); end  else  begin  inc(b[0]); val(ch,b(b[0],code)); end; end; close(input);

Assign(output,’compare.out’); rewrite(output);

If  a[0]> b[0]   then  begin printA; write(“>”); printB: end  else

If  a[0]< b[0]   then  begin printA; write(“<”); printB: end  else

If  eq(a,b)   then  begin printA; write(“=”); printB: end  else

If  more(a,b)   then  begin printA; write(“>”); printB: end  else

Begin  printA:write(“<”);  printB; end;close(ouyput); end.

 

№96  Алмалар.  Азатта N  алма бар. Достары  Л  алма сұрады. Таратқаннан  кейін  Азаттан  қалған  алмалардың  жалпы  салмағының  қосындысы  максималды  болатындай  етіп,  Азатқа  тарататын  алмаларды  таңдауға  көмектесіңіз.

Енгізу  файлының аты: apples,in

Шығару  файлының  аты: apples.out

Кіріс  файылының бірінші  жолында  N және К  екі сан  берілген (1<K<N>10000).  Азаттағы  алманың саны  және таратылған алманың саны. Екінші жолда 1-мен 10-ның  арасында. N сан берілген  алмалардың  салмақтары. Жолдағы  сандар  бос  орын  арқылы  бөлінген.

Мәліметтерді  шығару  форматтары. Нәтижелік  шығыс  файлына  бір  санды шығарыңыз –қалған алмалардың салмақтарының  максималды  қосындысы.

Есептің  шешімі.

Program  almalar(input,output);

Var  a,c,d: array[1..10000]  of  1..10;

B: array[1..10000]  of   Boolean;

N,k:1..10000;

M3n,max,s,j:integer;

Procedure  rec(m:integer);

Var  i:  integer;

Begin

If  m=k  then  begin  if  min< max  then  max:= min  end  else

for  i:=1  to  n  do

if  b[i]  then  begin

min:=min+a[i];b[i]:=false; inc(m); rec(m);

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

min:=min-a[i]; dec(m); b[i]:=true; end; end;

begin

filcher(b,sizeof(b), false); s:=0;

assign(input, ‘apples.in’); reset(input); read(n,k);

for  j:=1  to  n  do  begin

read(a[j]); b[j]:= true; s:=s+a[j]; end;

close(input);

max:=s; min:=0;

assign(output,’apples.out’); rewrite(output);

for  i:=1  to  n  do  begin

b[j]:=false; min:=a[j]; rec(1);b[j]:=true; end;

write(output,s-max);

close(output);

end.

 

№97   1)    функциясын есептеу программасын ќ±ру керек, єрі    формуласын ќолдану керек.

Program esepteu;

Const PI=3.14159;

Var x,y: real;

Begin

Writeln (‘ x енгізу’);

Read(x);

Y:=exp(5*ln(x))+ln(sqrt(PI+ABS(5-x)));

Writeln (‘нєтижесі’);

Writeln (‘y=’, y);

End.

 

№98

функциясыныњ х аргументіне байланысты нєтижесін есепте

Program esepteu;

Var x,y: real;

Begin

Writeln (‘  х енгіз’);

Read (x);

If (x>-5) and (x<0) then y:= sqrt (sqr(x)+abs(x))

else

if(x>=0) and (x<2) then y:= 5*sqr(x)*x+cos(x);

Writeln (‘нєтижесі’);

Writeln (‘y=’, y);

End.

 

 

№99  Е=10 дєлдікпен ќосындыны есептеу программасын ќ±ру керек. Берілген дєлдікке жетті деп есептеледі, егер єрбір келесі ќосынды мєні модулі бойынша Е кіші болса. Есептеу керек:

       Программасы мына т‰рде болады:

Program prsum;

Var x, S, AK: real; k: integer;

Begin

Writeln (‘x пен e енгіз’);

Read (x,e);

S:=0; k:=1;

Repeat

AK:=(sqr (x)+1)/(sqr(sqr(k))+k*sqrt(abs(sqr(x)*x+1))+1);

S:=S+AK;

K:=k+1;

Until      abs(AK) < e;

Writeln (‘s=’, s:7:3, ‘AK=`,AK:6:3);

End.

 

 

№100 А(30) массивіндегі элементтерді µсу реті бойынша орналастыру программасын ќ±ру ќажет.

 

Program sarmass;

Const N=30;

Var  A: array [1..N] of integer; I,L,C: integer;

Begin

Writeln (‘берілгендерді енгіз’);

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

For  I:= to N do

Read (A[I]);

For I:=1 to N-1 do

If  A[I] > A[L] then

Begin

C : = A[I];

A[I] := A[L];

A[L] := C;

End;

For I := 1  to  N  do

Writeln (A[I]:3);

End.

 

№101 A[5,5] массиві берілген. Массивті кему реті бойынша реттеудіњ программасын ќұру керек.

 

Program sortmin;

Const  N = 5;

Type mas = array [1..N, 1..N] of integer;

Var A : mas;

B : array [1..N] of integer;

I, J, L, S, V, min, C : integer;

Begin

Writeln (‘берілгендерді енгіз’);

For I := 1 to N do

For  J := 1 to N do

Read (A[I,J]);

For I := 1 to N do

Begin

Min :=  A[I, 1];

For J := 1 to N do

If A[I,J] < min  then  min := A[I, J];

B[I] := min ;

End;

For J := 1 to N-1 do

For L := I+1 to N do

                                        If B[I] < B[L] then

Begin C := B[I];

B[I] := B[L];

B[L] := C;

For J := 1 to N do

Begin

C := A[I ,J];

A[I,J] := A[L,J];

A[L,J] := C;

End;

End;

For I := 1 to N do

Begin

For J := 1 to N do

Write (A[I,J] : 4);

Writeln;

End;

End.

 

102   “а” әрпінен басталатын және “а” әрпіне бітетін сөздерді текстен алып тастау программасын ќұру керек.

 

Program delse;

Var T: string;

I, K: integer;

Begin

Writeln (‘тексті енгіз’);

Readln (I);

For I := 1 to  length(T) do

If  T[I] = ‘a’ then

If (T[I-1] = ‘’) or (I=1)then

Begin K:= 0;

Repeat

K:= K+1;

Until (T(K+I]=’ ’) or (I+K= length(T));

If T[I+K-1] = ’a’ then delete (T,I,K);

End;

Writeln (T);

End.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№103 “ Программирование” атты кітаптардыњ ішінен белгілі автордыњ кітабын табу программасын ќ±ру керек.

 

Program sved KN;

Const N=10;

Type sved = RECORD

FIO : STRING[25];

NAZ , IZD : STRING;

GOD IZD : INTEGER;

End;

Var mas sved : array[1..N] of sved

I: integer;

OFIO:string[25];

Begin

Writeln (‘берілгендерді енгіз’);

For I:=1 to N do

With mas sved[I] do

Begin

Readln (FIO);

Readln (NAZ);

Readln (IZD);

Readln (GOD IZD)

End;

Readln (OFIO);

For I:=1 to N do

With mas sved[I] do

If (FIO =OFIO) and (POS(’программирование’, NAZ)< >0) then

Begin

Writeln (NAZ);

Writeln (IZD, GOD IZD);

End;

End.

 

№104 А(5,5), В(5,5), С(5,5) массивтері берілген. Массивтіњ таќ баѓандарында т±рѓан ж±п оњ элементтердіњ максималды ќосындысын шыѓару программасын ќ±ру керек.

Program kontr;

Const N=5;

Type MAS=ARRAY[ 1..N] of integer;

Var A,B,C : MAS; {n-ші ретті массивті бейнелеу};

I,J : integer; {циклдердегі санаѓыштар};

Procedure INP MASS (VAR x : MAS) {массивті енгізу процедурасы}

Begin

Writeln (‘массивті енгізіњіз:’);

For I:=1 to N do

For J:=1 to N do

Read(X[I,J]);

Writeln;

End;

Function SUM(x:MAS): integer ;{элементтердіњ ќосындысын санау}

Var S : integer;

Begin

S :=0;

For I :=1 to N do

For J:=1 to N do

If J mod 2<>0 then

If (X[I,J]>0)and (X[I,J]mod2=0) then S:=S+X[I,J];

Sum:=S;

End;

Procedure OUT MASS( X:MAS);{массивті шыѓару  процедурасы}

Begin

For I:=1 to N do

begin

For J:=1 to N do

Write (X[I,J]:2);

Writeln;

End;

End;

begin

INP MASS(A); INP MASS(B); INP MASS(C); {массивтерді енгізу }

if(sum (A)> sum(B))and (sum(A)> sum(C)) then out mas(A);

if (sum(B)> (sum(A))and(sum(B)> sum(C)) then out mas(B);

if (sum(C)> (sum(A))and(sum(C)> sum(B)) then out mas(C);

end.

№105  Символдыќ f1  жєне fфайлдары берілген. f1 компаненттерініњ ретін µзгертпей  f2 файлына, ал f2 файлыныњ компаненттерін f1— ге кµшірудіњ  программасын  ќ±ру керек.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Program file;

Type TEXT = file of char; {файлдыќ тип}

VAR DATA: char; {файлдыњ компоненттерін уаќытша саќтау}

F1, F2: TEXT; {берілген символдыќ файлдар}

I, K1, K2: word;

Procedure IN – DATA (var F: TEXT; K: WORD);

{файл компоненттерін енгізу}

begin

for I:= 1 to K do

begin write (I’.:’);

readln (DATA);

write (F, DATA); {берілгендерді f файлына жазу}

end;

end; {бір файл компоненттерін екіншісіне кµшіру}

procedure paste (var H1, H2: TEXT; K:= INTEGER);

begin

reset (H1);

reset (H2);

seek (H2, filesize (H2)); {H2 файлыныњ кµрсеткішін осы      файлдыњ соњына ауыстыру};

{H1 файлыныњ компоненттерін біртіндеп  H2 файлына кµшіру}

for I:= 1 to K do

begin

read (H1, DATA);

write (H2, DATA);

end;

end;

procedure OUT_ DATA (var F: TEXT);

{файлда саќталѓандарды экранѓа шыѓару}

begin

reset (F); {файлды оќу ‰шін инициалдау}

{F файлыныњ компоненттерін біртіндеп оќи отырып, экранѓа шыѓару}

while NOT (EOF (F)) do

begin

read (F, DATA);

writeln (DATA: 6);

end;

end;

begin

assign (F1,’ C:\ BP\ BIN\ IN1_DATA.DAT’);

assign (F2,’ C:\ BP\ BIN\ in2_DATA.dat’);

rewrite (F1); {аќпаратты файлѓа саќтауды инициалдау}

rewrite (F2); {F1 файлыныњ компоненттерініњ санын  аныќтау}

write (‘F1 файлыныњ компонент саны:’);

readln (K1);

IN_ DATA (F1,K1); {F1 файлы ‰шін компоненттерді енгізу процедурасын шаќыру}

{F2 файлыныњ компоненттер санын аныќтау}

write (‘F2 файл компоненттері саны:’);

readln (K2);

IN_DATA (F2, K2) {F2 файлы компоненттерін енгізу}

Paste (F1, F2, K1); {F1 файлыныњ компоненттерін F2 файлына кµшіру }

Paste (F2, F1, K2); {F2 файлыныњ компоненттерін F1 файлына кµшіру}

{файлдыњ компоненттерін экранѓа шыѓару}

writeln (‘біріктіруден кейін:’);

writeln (‘F1:’);

OUT_DATA (F1);

Writeln (‘F2:’)

OUT_DATA (F2);

Close (F1); {файлдарды жабу}

Close (F2);

Readln;

End.

№106  Жерден ±шып шыќќан ракетаныњ анимациялыќ суретініњ программасын ќ±ру керек.

 

Program space;

Uses graph, crt;

Const N=1000;

Type

Pixeltype = record {ж±лдыздар координаталары}

XP,YP: integer;

End;

Var

A, U, E, X, DX, DY, I, SIZE: integer;

P: array [1..N] of pixeltype {ж±лдыздар координаталарыныњ массиві}

T : POINTER {кµрсеткіш}

Procedure starsky;

Begin

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Setbkcolor (0);

Randomize;

For i:=1 to N do

With P[I] do

Begin

XP:= random ( getmax x-10);

YP:= random (getmax y-10);

End;

Repeat

For I:=1 to N do

With P[random (N)] do

Putpixel (XP, YP, 15);

If  not keypressed then

For I:= N downto 1 do

With P[random (N)] do

Putpixel (XP, YP, 0);

Until  keypressed ;

End;

Procedure planets;

Begin

Setcolor (12); {Сатурнды салу}

Ellipse (120, 100, 0, 360, 50, 40);

Setfillstyle (1, 12);

Floodfile (120, 100, 12);

Setcolor (14);

Setlinestyle (0, 1, 3);

Ellipse(120, 100, 155, 25, 60, 25);

Setlinestyle (0, 1, 1); {Венераны салу}

 

Setcolor (6);

Circle (400, 350, 20);

Setfillstyle (1, 6);

Floodfill (400, 350, 6);

Setcolor (4); {марсты салу}

Circle (500, 400, 40);

Setfillstyle (1, 4);

Floodfill (500, 400, 4);

Setcolor (3); {жерді салу}

Arc (0, 470, 0, 90, 150);

Line (0, 470, 0, 320);

Line (0, 470, 150, 470);

Setfillstyle (1, 3);

Floodfill (10, 400, 3);

Setlinestyle (0, 1, 3);

Setcolor (10);

For I:=153 downto 110 do

Begin

Arc (0, 470, 0, I-110, I-3);

Arc (0, 470, 0, I-70, I-3);

End;

End;

Procedure raketa;

Begin

Setlinestyle (0, 1, 1); {ракетаныњ корпусын салу}

Setcolor (8);

Line (150, 350, 200, 300);

Line (200, 300, 210, 310);

Line (210, 310, 160, 360);

Line (160, 360, 150, 350);

Setfillstyle (1, 8);

Floodfill (155, 350, 8);

Setcolor (7);

Line (200, 300, 220, 290);

Line (220, 290, 210, 310);

Line (210, 310, 200, 300);

Setfillstyle (1, 7);

Floodfill (210, 305, 7);

Setlinestyle (0, 1, 3);   {ракетаныњ ќанаттары}

Setcolor (8);

Rectangle (150, 350, 160, 340);

Rectangle (160, 340, 170, 360);

Setcolor (4);  {ракетадан шыќќан жалынды салу}

Line (150, 360, 140, 370);

Line (145, 355, 135, 365);

Setcolor (14);

Line (148, 358, 138, 368);

Line (155, 365, 145, 375);

End;

Begin

Directvideo := false;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

A:=detect;

Initgraph (A, U, ‘C:\BP\BGI’);

E:= graphresult;

If E<> GROK then

Writeln (grapherror msg (E))

else

Begin

Clrscr ;

Cleardevice;

Setviewport (0, 0, getmax x, getmax y, clipon);

Planets;

Raketa

Size := imagesize (120, 250, 300, 370);

Getmem (T, SIZE);

Getimage (120, 250, 300, 370, T);  {салѓандарды µшіру}

putimage (120, 250, T, XORPUT);

starsky;

X:=120;

Y:=250;

DX:=10;

DY:=10   {ракетаны ќозѓалысќа келтіру}

For I:=1 to 50 do

Begin

X:=X+DX;

Y:=Y-DY;

putmage (X, Y, T, XORPUT);

delay (1000);

putimage (X, Y, T, XORPUT);

end;

end;

if readkey = #0 then X:=ord (readkey);

closegraph;

end.

№107 n натурал саны, наќты а12,…,аn  сандары берілген. Егер а12,…,аn   тізбегі µспеуі бойынша реттелген  (а1а2…аn) болса, онда оны µзгеріссіз ќалдырып, керісінше жаѓдайда аn,,…, а1 тізбекті шыѓару керек.

 

Program spisok;

Type TP = ^ POSL;

POSL = record;

A : real;

NEXT : tp;

PRED : tp;

End;

Var F, C, P, B, Q : TP;

N, I : integer;

L: boolean;

Begin

Write(‘введите n:’);

Readln (N);

F := NIL; P := NIL; Q := NIL;

For I:=1to N do

Begin

New(C);

C^ . NEXT := NIL; C^. PRED := NIL;

READLN(C^. A);

IF F=NIL THEN  F:=C;

P^.  NEXT := C;  P := C; C^. PRED := Q;  Q := C;

End;

Writeln;

C := F;

While C^. NEXT< >NIL do

Begin

B := C^. NEXT;

If C^. A <= B^. A then

Begin

L := TRUE;

C := B;

End

Else

Begin

L := FALSE;

BREAK;

END;

END;

If  L=TRUE  then

Begin

C := F;

While C< >NIL do

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Begin

Writeln(C^. A : 4 : 4);

C := C^ .NEXT;

End

End

Else

Begin

C := P;

While C< > NIL do

Begin

Writeln(C^. A : 4 : 4);

C :=C^. PRED;

End

End;

C:=F;

While C< > NIL do

Begin

F:=C^ .NEXT;

Dispose( C);

C := F;

End;

End.

 

№108   

 

функциясыныњ х аргументіне байланысты нєтижесін есептеу программасын ќ±ру керек.

Программасы мына т‰рде болады:

 

Program esepteu;

Var x,y: real;

Begin

Writeln (‘  х енгіз’);

Read (x);

If (x>-5) and (x<0) then y:= sqrt (sqr(x)+abs(x))

else

if(x>=0) and (x<2) then y:= 5*sqr(x)*x+cos(x);

Writeln (‘нєтижесі’);

Writeln (‘y=’, y);

End.

 

№109  

 

 

program f;

var i,j :integer;  s,s1:real;

begin  s:=0; s1:=0;

for i:=1 to 6 do

begin for j:=1 to 10 do

s:=s+1/(i+j);  s1:=s1+s  end;

write(‘s1=’ s1:4:2)

end.

 

 

 

                              n!

         №110    Ñmn  = ———- òåðó ñàíûí åñåïòå

m!(n-m)!

Program f;

Var n,m,v,c1,c2,c3:integer;  c:real;

Procedure teru(q:integer; var r:integer);

Var k: integer;

Begin  r:=1;

For k:=1  to  q do

R:=r*k

End;

Begin   read(n,m);  v:=n-m;

teru(n,c1);  teru(m, c2);  teru(v,c3);

c:=c1/(c2*c3);

write(c:5:2)

end.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№111 А(30) массивіндегі элементтерді µсу реті бойынша орналастыру программасын ќ±ру ќажет.

 

Program sarmass;

Const N=30;

Var  A: array [1..N] of integer; I,L,C: integer;

Begin

Writeln (‘берілгендерді енгіз’);

For  I:= to N do

Read (A[I]);

For I:=1 to N-1 do

If  A[I] > A[L] then

Begin

C : = A[I];

A[I] := A[L];

A[L] := C;

End;

For I := 1  to  N  do

Writeln (A[I]:3);

End.

 

     №112 A[5,5] массиві берілген. Массивті кему реті бойынша реттеудіњ программасын ќ±ру керек.

Program sortmin;

Const  N = 5;

Type mas = array [1..N, 1..N] of integer;

Var A : mas;

B : array [1..N] of integer;

I, J, L, S, V, min, C : integer;

Begin

Writeln (‘берілгендерді енгіз’);

For I := 1 to N do

For  J := 1 to N do

Read (A[I,J]);

For I := 1 to N do

Begin

Min :=  A[I, 1];

For J := 1 to N do

If A[I,J] < min  then  min := A[I, J];

B[I] := min ;

End;

For J := 1 to N-1 do

For L := I+1 to N do

                                        If B[I] < B[L] then

Begin C := B[I];

B[I] := B[L];

B[L] := C;

For J := 1 to N do

Begin

C := A[I ,J];

A[I,J] := A[L,J];

A[L,J] := C;

End;

End;

For I := 1 to N do

Begin

For J := 1 to N do

Write (A[I,J] : 4);

Writeln;

End;

End.

 

№113   àººàëà суретініњ программасын ќ±ру керек.

Program  pr;

Uses crt, graph;

Var   device, mode:integer;Begin   Device:=0;

Initgraph ( device, mode’, c; \ pascal \ bgi’);

Set color (blue );  setbkcolor (11);

Rectangle (300, 30, 360, 80 );              {òiê ò¼ðòá½ðûø}

Circle (330, 120, 40 );                             {øå»áåð(áàñû)}

Circle ( 345, 110, 5 );                                { øå»áåð

Circle ( 315, 110, 5 );                                     ê¼çäåði}

Line (320, 140, 340, 140);                          {ò¾çó(àóçû)}

Line (330, 120, 330, 130 );                          {ò¾çó(ì½ðíû) }

Line ( 330, 120,  305, 130);

Line ( 330,  130,  305, 130);

Circle ( 330, 220, 60 );                                   {øå»áåð2}

Circle (330, 360, 80 );

Rectangle ( 350, 163, 455, 183 );                      { òiê ò¼ðòá½ðûø}

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rectangle ( 203, 163, 308, 183 );                        {åêi ºîëû}

Line ( 210, 130, 210, 440 );

Readln;

Close graph;

End.

 

№114   

Осы жүйенің программасын  паскаль тілінде жүргіз (үшін циклі арқылы).

 

Программасы:

Program  ттт;

Var

y,a: real; x: integer

Begin read (a,x)

For a:=1 to 5 do

Begin If  x>a then y:=x*exp(1/3*sqrt(x-a))

If  x=a then y:=x*(sin(a*x));

If  x<a then y:=exp(-a*x)*cos(a*x);

writeln (‘y:=’,y);  End;

End.

 

№115  Массивтің оң элементтерінің қосындысын тап:

Program  massiv;

Const n=5;

Type m1=array [1…n] of  real;

Var a:m1; k: integer; S: real;

begin

for k:=1 to n do

begin  read (a[k]);

end;

S:=ø

for k:=1 to n do

if a[k]>0 then S:=S+a[k];

Write (S);

End.

 

№116   Квадрат матрица берілген. (3;3) өлшемді. Матрица элементінің 2-ге тең элементтері нешеу екенін анықтау керек.

 

Program v;

Var a: array [1..3,1..3] of  real;

i, j: integer; S: integer;

begin

for i:=1 to 3 do

for j:=1 to 3 do

read [i,j];

begin  S:=0

for i:=1 to 3 do

for j:=1 to 3 do

if a[i, j]=2 then S:=S+1;

end;

Write (2-ге тең элементтер саны-‘S’);

End.

 

№117  С массиві берілген. С массивінің 5-інің кіші элементтің санын  және 5-ен үлкен элементтің қосындысын тап?

 

Program м;

Type m=array [1…10] of  real;

Var c:m; k,i: integer; S: real;

begin

for i:=1 to 10 do

read (c[i]);

begin  S:=0; k:=0;

if c[i]<5 then k:=k+1 else S:=S+c[i];

Write (‘k:=’k; ‘S:=’S);  end;

End.

 

№118  функцияның х1, х2, х3 үшін мәндерінің қосындысын тап?

 

Program мina;

Var x1, x1, x3, y1, y2, y3, p: real;

Procedure tabu (Var x: real; y: real);

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

begin y:=5*(sqr(x))+(x*x*x) end;

begin read (x1;x2;x3);

tabu (x1,y1); tabu (x2,y2); tabu (x3,y3);

p:=y1+y2+y3;

Write (‘p:=’p);

End.

 

№119  функцияның мәндерін х1=5 х2=12 х3=6 болған жағдайда қосындысын тап?

 

Program н;

Var x1, x1, x3, y1, y2, y3, S: real;

Function man(var x: real; y: real)

begin F:=4*(sqr(x))+exp(3*x*ln(x));

end;

begin x1:=5, x2:=12, x3:=6

man(x1,y1); man(x2,y2); man(x3,y3);

S:=y1+y2+y3;

Write (‘S:=’S);

End.

 

№120  Қабырғалары 6.5, 3.9, биіктігі 4.7 болатын трапецияның ауданын табу керек.

 

Program audan;

Var a, b, h, s: real;

Begin

a:=6.5; b:=3.9; h:=4.7;

s:=(a+b)*h/2; write(`s=`, s:5:2);

end.

 

№121  х=31, у=26 үшін х+у мәнін экранға шығару программасын құру керек.

Program f; Uses crt

Var x, y, s: integer;

Begin clrscr;

Write(`x, y=?`); readln (x,y); writeln;

Write (`s=`, x+y);  delay (5000)

End.

 

Программаның орындалуы экранда мынадай түрде көрінеді:

x,y=? 31 26     КҚ

S=57

 

Мұңдағы CLRSCR, DELAY (n) стандартты атаулар (clear screen-экранды тазалау, delay-кідіріс). Олар Турбо Паскальда пайдаланылатын экранды тазалау және экрандағы көріністі n милли секунд ұстап тұратын нұсқаулар (милли=1/1000сек).

 

№122  Экранда мынадай бір шумақ өлең шығару қажет:

            Өлең сөздің патшасы, сөз сарасы

            Қиыннан қиыстырар ер данасы.

            Тілге жеңіл, жүрекке жылы тиіп,

            Теп-тегіс жұмыр келсін айналасы.

                                                                            (Абай)

 

Program 3; uses crt;

Бір шумақ өлең

Begin clrscr;

Writeln(`Өлең сөздің патшасы, сөз сарасы `);

Writeln(`Қиыннан қиыстырар ер данасы.`)

Writeln(`Тілге жеңіл, жүрекке жылы тиіп,`)

Writeln(`Теп-тегіс жұмыр келсін айналасы.`)

Writeln; write (`Абай`); delay (5000)

End.

 

№123  

 

Program func

Var x,y: real;

Begin

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Writeln (‘x,y-енгіз’);

ReadLn (x,y);

If x>=1 and x<=4 THEN

Y:=(sqr(x)-2*x-5)/Exp(x); Else

Y:=5*sin(x)+cos(y);

If x>=4 THEN y:=sqrt(sqr(y)+5)+Ln(x)/Ln(10)

Writeln (‘y=’, y:4:2)

Readln;

End.

 

№124    n! ïðîãðàììàñûí º½ðó.

 

PROGRAM f(input,output);

VAR n,i,p:integer;

BEGIN   read (n);

For i:=1 to n do

P:=P*i

WRITE (‘n!=’, P)

END.

 

№125.   Массасы 5 г дене түзу сызықты қозғалғандығы жылдамдық уақыты берілген. Денеге әсер етуші күшті тап.

Программасы:

  1. Rem
  2. Read m, z1, z2, t
  3. Let F=(m*(z1-z2))/t
  4. Print “F=”;F
  5. End

Run F5.  Enter

 

№126. 1-ден 15-ке дейінгі барлық полиндром сандардың тізімін басып шығаратын программа құр (полиндром сан деп кері оқығанда да сол санға тең сан, яғни берілген есеп үшін бірінші және үшінші цифрлары тең сандар).

Программасы:

Program Polindrom;

Var a, b, c, P1: integer;

Begin

For a:=1 to 15 do

For c:=0 to 15 do

For b:=1 to 15 do

Begin

P1:=a*100+b*10+c;

If a=c then write (P1:5);

End.

 

№127. Массивтің  элементтерінің  1-ден 7-ге дейінгі қосындысын тап:

Программасы:

Program  ma;

Const n=7;

Type m1=array [1…n] of  real;

Var a:m1; k: integer; S: real;

begin

for k:=1 to n do

begin  read (a[1,…7]);

end;

S:=ø

for k:=1 to n do

if a[k]>0 then S:=S+a[k];

Write (S);

End.

 

№128  Мына өрнекті есептеп программасын құр? Q=(1+12/f*d*g).

Программасы:

  1. Rem
  2. Input Q, f, d, g
  3. Q=(1+12/f*d*g).
  4. Print “d=”;d
  5. End.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№129  Тиын ақшаны n рет лақтырғанда  цифр жағымен  түсу жиіліктігін  жуық шамамен  анықтау программасын құрыңыз?

Программасы:

Program G; uses ctr;

{жиіліктік}

Label 10;

Var n, m, k, r:  integer; W: real;

Begin clrscr;

10: Write  (‘n=?’); readln (n); m:=0;

For k:=1 to n do

Begin  r:=round(random)

If r:=1 then m:=m+1;

end;  W:=m/n;

Writeln(n; сынақта сифр көрінуі-? , m ‘, рет’);

Writeln(‘бос орын клавишын бас’);

Repeat until (key pressed); goto 10

End.

 

№130 S1, V1 жылдамдықпен ағып жатқан өзеннен судың ағысына қатысты V2 жылдамдықпен қарсы жағаға қайықпен  ағысқа перпендикуляр бағытта  жүзіп өту  үшін қанша уақыт кетеді?  t=S/V өтуге кеткен уақыт формуласы.

  1. Rem
  2. Input S,V1,V2
  3. S=80
  4. If V1>V2 then 90
  5. V=Sqr(V2^2-V1^2)
  6. t=S/V
  7. Print “t=”;t
  8. Stop
  9. Print “қайық қарсы жағаға өте алмайды”
  10. End.

 

№131 Жазық бетте жатқан денеге горизонталь бағытта күш әсер  етеді. Осы күштің әсерінен t — секунтта дене қанша жол жүреді?

  1. Rem
  2. Input M, F, k, t
  3. If F>9.8*k*M then A=(F-9.8*k*M)/M
  4. S=A*(t^2)/2 else S=0
  5. Print “S=”;S
  6. End.

 

№132  25м мыс. Сымның массасы 100,7г. Сымның диаметрін табыңдар?

L=2500 m=100.7  p=8.94 v=m/p  d=Sqr((4*v)/(p*L))

  1. Rem
  2. Input L, M, R
  3. v=mirIf F>9.8*k*M then A=(F-9.8*k*M)/M
  4. d=Sqr((4*v)/(p*L))
  5. Print “d=”;d
  6. End.

 

№133  Ұжымдық  мекемеде дипломы бар азаматқа жұмыс ұсыну процесі  жүруде. Оған мамандарды ретімен қабылдайды. Программасын құр?

Program ds;

Var x, y, z, m: real;

Begin read(x, y, z);

If  x>0 then writeln (‘m=’, жұмысқа қабылдау);

Else Writeln(‘y=’, жұмысқа қабылдамау);

If  y>3.5 then writeln (‘m:=’, инженер конструктор);

Else Writeln(‘m :=’, ғылыми қызметкер);

If  z>2 then writeln (‘m:=’, инженер қызметін ұсыну);

Else Writeln(‘m :=’, жұмысқа қабылдамау);

End.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№134   Дан линейный массив целых чисел. Подсчитать, сколько в нем различных чисел.

{Подсчет количества различных чисел в линейном массиве. ИДЕЯ РЕШЕНИЯ: заводим вспомогательный массив, элементами которого являются логические величины (False — если элемент уже встречался ранее, True — иначе)}Program Razlichnye_Elementy;Var I, N, K, Kol : Integer;     A : Array [1..50] Of Integer;     Lo : Array [1..50] Of Boolean;Begin  Write(‘Введите количество элементов массива: ‘); ReadLn(N);    FOR I := 1 TO N DO     Begin      Write(‘A[‘, I, ‘]=’); ReadLn (A[I]);      Lo[I] := True; {Заполняем вспомогательный массив значениями True}     End;  Kol := 0; {переменная, в которой будет храниться количество различных чисел}  FOR I := 1 TO N DO   IF Lo[I] THEN    Begin     Kol := Kol + 1;     FOR K := I TO N DO {Во вспомогательный массив заносим значение False,  если число уже встречалось ранее или совпадает с текущим элементом A[I]}       Lo[K] := (A[K] <> A[I]) And Lo[K];    End;  WriteLn(‘Количество различных чисел: ‘, Kol)END.

Тест: N = 10; элементы массива — 1, 2, 2, 2, -1, 1, 0, 34, 3, 3. Ответ: 6.

 

 

№135 Дан линейный массив. Упорядочить его элементы в порядке возрастания.

{Сортировка массива выбором (в порядке возрастания). Идея решения: пусть часть массива (по K-й элемент включительно) отсортирована. Нужно найти в неотсортированной части массива минимальный элемент и поменять местами с (K+1)-м}Program Sortirovka;Var N, I, J, K, Pr : Integer; A : Array [1..30] Of Integer;BeginWrite(‘Введите количество элементов: ‘); ReadLn(N);   For I := 1 To N Do    Begin     Write(‘Введите A[‘, I, ‘] ‘); Readln(A[I]);    End;   WriteLn;   For I := 1 To N — 1 Do    Begin     K := I;     For J := I + 1 To N Do If A[J] <= A[K] Then K := J;     Pr := A[I]; A[I] := A[K]; A[K] := Pr;    End;    For I := 1 To N Do Write(A[I], ‘ ‘);  End.

Тест: N = 10; элементы массива — 1, 2, 2, 2, -1, 1, 0, 34, 3, 3.

Ответ: -1, -1, 0, 1, 2, 2, 2, 3, 3, 34.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№136  Заполнить матрицу порядка n по следующему образцу:

1 2 3 n-2 n-1 n
2 1 2 n-3 n-2 n-1
3 2 1 n-4 n-3 n-2
n-1 n-2 n-3 2 1 2
n n-1 n-2 3 2 1

Program Massiv12;  Var I, J, K, N : Integer; A : Array [1..10, 1..10] Of Integer;  Begin   Write(‘Введите порядок матрицы: ‘); ReadLn(N);    For I := 1 To N Do     For J := I To N Do      Begin       A[I, J] := J — I + 1; A[J, I] := A[I, J];      End;     For I := 1 To N Do      Begin       WriteLn;       For J := 1 To N Do Write(A[I, J]:4);      End  End.

 

 

№137  Дана целочисленная квадратная матрица. Найти в каждой строке наибольший элемент и поменять его местами с элементом главной диагонали.

Program Obmen; Var N, I, J, Max,Ind, Vsp : Integer;A : Array [1..15, 1..15] Of Integer; Begin  WRITE(‘Введите количество элементов в массиве: ‘); READLN(N); FOR I := 1 TO N DO  FOR J := 1 TO N DO  Begin   WRITE(‘A[‘, I, ‘,’, J, ‘] ‘); READLN(A[I, J])  End; FOR I := 1 TO N DO Begin  Max := A[I, 1]; Ind := 1;   FOR J := 2 TO N DO      IF A[I, J] > Max THEN       Begin        Max := A[I, J]; Ind := J       End;   Vsp := A[I, I]; A[I, I] := A[I, Ind]; A[I, Ind] := Vsp  End;     FOR I := 1 TO N DO      Begin       WriteLn;       FOR J := 1 TO N Do Write(A[I, J] : 3);      End; WriteLn End.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№138   Вычислите

 

  1. Program Primer1;
While <шарт> do

begin

<циклдің денесі>;

end;

Var n:integer; S:real;

Begin

n:=1; S:=0;

While n<=10 do

begin

S:=S+sqr(n);

n:=n+1;

end;

Writeln(‘S=’,S:5:0)

End.

 

 

 

№139  Program Primer1;

Var n:integer; S:real;

Repeat

<циклдің денесі >;

Until <шарт>;

Begin

n:=1; S:=0;

Repeat do

S:=S+sqr(n);

n:=n+1;

Until n>=10;

Writeln(‘S=’,S:5:0)

End.

 

 

 

 

№140  Program Primer1;

For X:=M1 to (downto) M2 do

begin

S1; S2; …; Sn

end;

 

Var n:integer; S:real;

Begin

S:=0;

For n:=1 to 10 do

S:=S+sqr(n);

Writeln(‘S=’,S:5:0)

End.

 

 

№141  Вычислить значение у

х,    х<0

x2,  x  0

У={

Prоgram Primer2;

Var x,y: real;

Begin

Writeln (‘x=?’);

Readln (x);

If x<=0 then y:=x else y:=sqr(x);

Writeln (‘y=’, y);

End.

 

№142 Оределить максимальное из трех чисел,

Program Max;

Var a, b, c, max: integer;

Begin

Writeln(‘введите три числа’);

Readln(a,b,c);

If a>b then max:=a else max:=b;

If c>b then max:=c;

Writeln(‘большее из трех чисел=’,max);

End.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№143 определить четность-нечетность чисел,

 

Prigram Primer3;

Var y: byte;

Begin

Writeln (‘введите число’);

Readln (y);

Case y of

0, 2, 4, 6, 8: Write();

1, 3, 5, 7, 9: Write();

end;

End.

 

№144   A(10) caндық массиві берілген. Қатар тұрған элементтердің көбейтінділерінің қосындысын есептеу керек.

 

Program massib;

Const  N=10;

Var A:array[1..10] of integer;

i:integer; S:real;

Begin

Writeln (‘berilgenderdi engiz’);

for i:=1 to 10 do begin

write (‘A[‘,i,’]=’);

Read (A[i]);

end;

begin S:=0;

for i:=1 to 10 do

S:=S+A[i]*A[i+1];

Writeln (‘S=’,S:6:3);

end;

end.

 

 

№145  А(10) сандық массивінің 0-дік емес элементтерінің көбейтіндісін есептеу керек.

 

Program togzhan_1;

const N=10;

var A:array[1..n] of real;

S:real;K:integer;

begin

for k:=1 to N do

begin

write(‘A[‘,K,’]=’);

read(A[k]);

end;

begin S:=1;

for k:=1 to N do

if (k<>0) then

S:=S*A[k];

writeln(‘S=’,S);

end;

end.

 

№146  .Символдар қатарында қанша бос орын бар екенін анықтау программасын құру керек.

 

program togzhan_1;

var a:string [10];

k,n:integer;

begin n:=0;

writeln(‘text engiz’);

readln(a);

for k:=1 to length(a) do

begin

if a[k]=’ ‘then n:=n+1; end;

writeln(‘n=’,n);

end.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№147  Кітапханаға түскен кітаптар жайлы мәліметтер берілген: Автордың аты-жөні, баспахана аты, шыққан жылы, кітапханаға кітаптардың түскен мерзімі. Соңғы бес жылда кітапханаға «Мир» баспаханасынан түскен кітаптар жайлы мәліметті шығару керек.

 

Program Aijan;

type Dosye=record

A:string[28];

B:string[10];

C:integer;

D:integer;

end;

Var X:array[1..10] of Dosye;

K,N:Byte; G:char;

begin

For K:=1 to 3 do with X[K] do begin

writeln(‘FIO’); Readln(A);

Writeln(‘baspahana’); Readln(B);

Writeln(‘jyl’); Readln(C);

Writeln(‘tusken merzim’); Readln(D);

end; Writeln;

write(‘baspahana ati:’); Readln(G);

N:=0;

Writeln(‘osi baspahananin kitaptari:’);

For K:=1 to 3 do with X[K] do begin

If B=G then writeln(A:28,C,D);

end;

readln;

end.

 

A.D.Masanov, Atamura, 1991, 1995

J.Dinislamov, Mir, 2004, 2005

B.Boribaev, Rauan, 1993, 1996

 

 

Нәтижесі

J.Dinislamov, Mir, 2004, 2005

 

 

 

№148 1. Прцедура мен функцияны пайдалану арқылы төмендегі тапсырмаға бағдарлама құру керек.

 

Z=7(3x+4y-1)5(3x+4y-1)-2sinx+10

 

Program AIJAN;

Var x,y,z:real;

Function fn(t,P:real):real;

begin

fn:=3*t+4*P-1;

end;

begin

writeln(‘x,y’);

readln(x,y);

z:=7*fn(x,y)+5/fn(x,y)-2*sin(x)+10;

writeln(‘z=’,z:4:2);

end.

 

X1=52             Y1=65             Z1=2913.04

X2=-81                       Y2=20             Z2=-1139.29

X3=63             Y3=23             Z3=1969.68

 

№149  Символдар қатары берілген. Қатардағы мына әріптердің ену санын табу программасын құру керек.

 

Program Aijan_1;

Var d:string [20];

k,P:integer;

begin P:=0;

writeln (‘Text engiz’);

readln (d);

For k:=1 to length (d) do

begin

P:=pos(‘abc’,d);

if P<>0 then P:=P+1;

writeln(‘P=’, P);

readln;

end;

end.

 

Abcervatoria               P=1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№150  Символдар қатарында «+» және «*» символдары қанша рет кездесетінін анықтау программасын құру керек.

 

Program Aijan_2;

Var d:string [10];

k,n:integer;

begin n:=0;

writeln(‘Text engiz’);

readln(d);

For k:=1 to length (d) do

begin

If (d[k]=’+’) or (d[k]=’*’) then n:=n+1;

end;

writeln (‘+,* sany-‘,n);

readln;

end.

 

12+78+5*8*79=3250

+,* sany-2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№151  (Егер массив элементтерінің соңғы элементі 1-ге тең болған жағдайда сол қатардың арифметикалық ортасын есепте)
program S2_Z1;
type m=array[1..100,1..100] of integer;
var A:m;procedure vvod(m,n:integer;var x:m);
var i,j: integer;
begin writeln(‘введите элементы массива’);
for i:=1 to m do
for j:=1 to n do
read(x[i,j]);
end;procedure arf(m,n:integer;var x:m);
var i,j,s:integer;sr:real;
begin
for i:=1 to m do begin s:=0; sr:=0;
if x[i,n]=1 then begin
for j:=1 to n do
s:=s+x[i,j]; sr:=s/n;
writeln (‘среднее арифметическое ‘,i,’ строки равно ‘,sr:5:2); end; end;
end;begin
vvod(3,3,A);
arf(3,3,A);
end.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

№152  (егер массив бағанындағы элементтер арасында С дан үлкен элемент болатын болса, сол элементке 1 санын тағайында немесе 0 санын тағайында. С-дан үлкен элементтердің санын анықта.) Программа:
program S2_Z2;
type m=array[1..100,1..100] of integer; mas=array[1..100] of integer;
var A:m;procedure vvod(m,n:integer;var x:m);
var i,j: integer;
begin writeln(‘введите элементы массива’);
for i:=1 to m do
for j:=1 to n do
read(x[i,j]);
end;procedure moped(m,n:integer;var y:m);
var i,j,c,k:integer; X:mas;
begin k:=0; writeln(‘введите величину С=’); readln(c);
for j:=1 to n do x[j]:=0;
for j:=1 to n do
for i:=1 to m do
if y[i,j]>c then begin X[j]:=1; k:=k+1; end;
writeln(‘элементы массива Х:’);
for j:=1 to n do write(X[j],’ ‘);
writeln;
writeln(‘число элементов матрици превышающих число ‘,c,’ равно ‘,k)
end;begin
vvod(2,5,A);moped(2,5,A);readln;
end.

 

 

 

 

 

 

 

 

№153. Условие: Дан массив A(5,5). Изменить часть матрицы, находящуюся под  главной диагональю следующим образом: если элемент A[i,j] этой части  матрицы больше элемента A[j,i], то задать элементу A[i,j] новое значение, равное полу сумме двух этих элементов.
program S2_Z3;
type m=array[1..100,1..100] of real;
var A:m;procedure vvod(m,n:integer;var x:m);
var i,j: integer;
begin
writeln(‘введите элементы массива’);
for i:=1 to m do
for j:=1 to n do
read(x[i,j]);
end;procedure mat(m,n:integer;var x:m);
var i,j: integer; t:real;
begin
writeln(‘изменённый матрица A[i,j] будет выглядеть так’);
for i:=1 to m do
for j:=1 to n do
if i>j then if x[i,j] > x[j,i] then x[i,j]:=(x[i,j]+x[j,i])/2;
for i:=1 to m do
for j:=1 to n do
write( A[i,j]:2:1,’ ‘);
end;begin
vvod(5,5,A);
mat(5,5,A);
end.