Көпөлшемді жиымдар. Екіөлшемді жиым элементтерімен жұмыс.

60

Сабақтың тақырыбы: Көпөлшемді жиымдар. Екіөлшемді жиым элементтерімен жұмыс.

Білімділік: Оқушыларға Паскаль тілінде массивтердің қалай сипатталуын жеткізе білу.

Тәрбиелілік: Оқушыларды ұқыптылыққа,тазалыққа,жылдамдыққа үйрету.

Дамытушылық: Оқушылардың ойлау,есте сақтау қабілетін дамыту.

Сабақтың түрі: аралас сабақ

Сабақтың әдісі: Оқытудың интербелсенді әдісі

Сабақтың типі: жаңа сабақ түсіндіру, практикамен байланыстыру.

Қолданылатын көрнекіліктер: интерактивті тақта, электронды оқулық, Турбо Паскаль бағдарламасы, үлестірме қағаздар.

Сабақтың барысы:

Сабақтың өту барысы:

1.      Оқушыларды ұйымдастыру  (3-минут)

2.      Үйге берілген тапсырманы тексеру(8-минут)

3.      Жаңа тақырыпы түсіндіру(10-минут)

4.      Тапсырмаларды орындау (15-минут)

5.      Сабақты бекіту  (6-минут)

6.      Оқушыларды бағалау (2-минут)

7.      Үйге тапсырма беру (1-минут)

Жиым-бұл бір атаумен (жиым идентификаторы) белгіленіп біріктірілген біртекті элементтер жиыны. Жиымдардың негізгі параметрлеріне  оның  типі (сандық,символдық,логикалық),өлшемі(бірөлшемді,екіөлшемді т.с.с)және көлемі(жиымдардың әрбір өлшемдегі элементтерінің саны) жатады.

 

Екіөлшемді жиым.

Төртбұрышты кестені екіөлшемді жиым немесе матрица дейді. Оның элементі екі индекспен берілетіні түсінікті. Baga[i,j] екіөлшемді жиымының i-жолы мен j-бағанының қилысында тұрған элементтің белгіленуі.

Паскалда жазылу түрі:

<atauy>:array[1..m,1..n] of <элементтер типі>;

ЕСЕП: Оқушылар үш топқа бөлініп, 5 сұрақ бойынша білім сайысына түсті.Топтардың жинаған ұпайларын есептеп, экранға матирца түрінде  басып шығаратын  программа жазыңыз.

Математикалық моделі

1. Екі өлшемді жиым top[1..5,1..3] элементтер типі нақты сандар;

жиым жолының нөмірі i және бағанның нөмірі  j бүтін сандар.

2. Топ ұпайлар саны s1, s2, s3 нақты сандар;

топтың орны n — бүтін.

3. Қалай есептейміз немесе есептеу идеясы:

Кесте тақырыбына топтардың аттарын жазамыз, сұрақ нөмірлерін write операторының көмегімен келтіреміз.

і 1-ден 5-ке дейін,  j=1… 3 дейін өзгереді, әр топтың әр сұрақ бойынша алған ұпайларын енгіземіз.

і 1-ден 5-ке дейін,  j=1… 3 дейін өзгереді, баған бойынша әр топтың ұпайын есептейміз, s1, s2, s3 анықталады.

s1, s2, s3 өз ара салыстырып топтардың орындарын анықтаймыз.

Программа мәтіні:

program jarys;

uses Crt;

var i,j:integer;

top:array[1..5,1..3] of real;

s1,s2,s3:real;

begin

writeln(‘Кесте элементтерін жол б-ша пробел арқылы енгізіңіз енгізіңіз ‘);

s1:=0; s2:=0; s3:=0;

for i:=1 to 5 do

for j:=1 to 3 do read(top[i,j]);   {кесте енгізу}

for i:=1 to 5 do

begin

for j:=1 to 3 do

begin

if j=1 then s1:=s1+top[i,j];    {ұпай есептеу}

if j=2 then s2:=s2+top[i,j];

if j=3 then s3:=s3+top[i,j];

end;

end;

ClrScr;

write(‘             1-топ’,’     2-топ’,’     3-топ’);writeln;

for i:=1 to 5 do                    {кестені экранға шығару}

begin

write(i,’-сұрақ’);

for j:=1 to 3 do

begin write(top[i,j]:10:2);end;

writeln;

end;

{нәтижелерді экранға шығару}

writeln(‘ЖИНАҒАН  Ұ П А Й Л А Р Ы:’);

writeln(s1:18:2,’   ‘,s2:8:2,’   ‘,s3:6:2);

end.

 

Тапсырмалар: Екіөлшемді  жиым элементтерінің қосындысын және көбейтіндісін табу.

 program esep 1;

uses crt;

var i,j,s,k:integer;

A: array [l..3,1..3] of integer;

Begin clrscr;

for i:=1to 3 do

for j:=1to 3 do

begin

writeln(`engiz a[`,i,`,`,j,`]`);

readln(a[i,j]);

end;

for i:=1 to 3 do

begin

for j:=1to 3 do

write (a[i,j]:3);

writeln; end;

k:=1; s:=0;

for i:=1to 3 do

for j:=1to 3 do

s:=s+a[i,j];

for i:=1to 3 do

for j:=1to 3 do

k;=k*a[i,j];

writeln(`s=`,s): writeln(`k=`,k);

readln; end.

 

2 Екіөлшемді жиым элементтерінің  түбірлерін табатын программа құру керек.

program esep1;

uses crt;

var i,j:integer;

A:array[1..3,1..3] of integer;

begin

clrscr;

for i:=1to 3 do

for j:=1to 3 do

begin

writeln(`engiz a[`,i,`,`,j,`]`);

readln(a[i,j]);

end;

for i:=1 to 3 do

begin

for j:=1to 3 do

write (a[i,j]:3);

writeln;

end;

writeln;

for i:=1to 3 do

begin

for j:=1to 3 do

write (sgr(a[i,j]):3):

writeln;

end;

readln;

end.

 

Үйге тапсырма: Екі өлшемді жиым элементтерінің квадраттарын табатын программа құру керек.

 Шешуі: program esep1;

uses crt;

var i,j:integer;

A:array[1..3,1..3] of integer;

begin

clrscr;

for i:=1to 3 do

for j:=1to 3 do

begin

writeln(`engiz a[`,i,`,`,j,`]`);

readln(a[i,j]);

end;

for i:=1 to 3 do

begin

for j:=1to 3 do

write (a[i,j]:3);

writeln;

end;

writeln;

for i:=1 to 3 do

begin

for j:=1to 3 do

write (sgr(a[i,j]):3):

writeln;

end;

readln;

end.